Atacama Large Millimeter Array, Radiointerferometr na Pustyni Atacama, Chile

Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) to interferometr złożony z 66 radioteleskopów na płaskowyżu Chajnantor na wysokości 5000 m w północnym Chile. Pięćdziesiąt anten o średnicy 12 metrów tworzy główny zestaw, a Atacama Compact Array dodaje cztery anteny 12-metrowe i dwanaście 7-metrowych. Każda antena to płytki okrągły reflektor na białej podstawie, osadzony na ciemnych płytach fundamentowych; po rdzawobrązowej równinie biegnie zakrzywiony tor.

ALMA powstała z trzech projektów: amerykańskiego Millimeter Array, europejskiego Large Southern Array i japońskiego Large Millimeter Array. W 1997 roku NRAO i ESO zgodziły się połączyć dwa pierwsze, a w marcu 1999 roku wybrano nazwę ALMA. Umowę ALMA podpisano 25 lutego 2003 roku, a Japonia dołączyła do Enhanced ALMA 14 września 2004 roku. Obserwacje rozpoczęły się w 2011 roku, a w marcu 2013 roku macierz była w pełni operacyjna.

Obserwatorium o wartości 1,4 miliarda dolarów powstało dzięki współpracy między Europą, Stanami Zjednoczonymi, Kanadą, Japonią, Koreą Południową, Tajwanem i Chile. Naukowcy z uczestniczących państw wykorzystują obiekty do badania fundamentalnych pytań o powstawanie gwiazd, galaktyk i planet, przyczyniając się do postępów w międzynarodowych badaniach radioastronomicznych.

Miejsce znajduje się około 50 kilometrów na wschód od San Pedro de Atacama nieutwardzonymi drogami. Ze względu na ekstremalną wysokość i zagrożenia zdrowotne dostęp publiczny jest surowo ograniczony; wycieczki wymagają wcześniejszej rezerwacji i odbywają się tylko w weekendy w obiekcie na niższej wysokości. Suche pustynne środowisko i bezchmurne niebo umożliwiają prowadzenie badań przez cały rok w optymalnych warunkach atmosferycznych z minimalną interferencją pary wodnej.

Teleskopy mogą być rozmieszczone i repozycjonowane na obszarze 16 kilometrów, dzięki czemu instalacja działa jak obiektyw z zoomem. Ta elastyczność pozwala astronomom przełączać się między szerokokątnymi widokami dużych regionów nieba a niezwykle szczegółowymi zbliżeniami pojedynczych obiektów, po prostu dostosowując odległość między antenami. Wyspecjalizowane pojazdy transportowe przemieszczają anteny na odpowiednie pozycje podczas różnych kampanii obserwacyjnych.