Llullaillaco, Stratowulkan na granicy Chile-Argentyna

Llullaillaco to stratowulkan na granicy Chile i Argentyny wznoszący się na wysokość 6739 metrów w Andach. Zbocza góry ukazują wyraźne warstwy zastygłej lawy i popiołu wulkanicznego, podczas gdy obszar szczytowy pokryty jest lodem i polami śniegu.

Llullaillaco powstał w dwóch plejstoceńskich etapach, Llullaillaco I i II, a jego najstarsze skały liczą około 1,5 miliona lat. Około 150 000 lat temu zawalił się południowo-wschodni stok i lawina gruzu dotarła do 25 km od szczytu. Najmłodsze datowane skały mają 930 ± 140 lat, choć donoszono o aktywności w XIX wieku; pierwsze udokumentowane wejście miało miejsce w 1950 roku.

Nazwę zwykle wiąże się z keczua llulla („fałszywy, zwodniczy”) i yaku („woda”), być może dlatego, że woda z topniejącego śniegu wsiąka w glebę zamiast zasilać potoki; inne odczytanie używa llullu, rzeczy miękkiej, która twardnieje, nawiązując do lawy. Inkowie zajęli region między 1470 a 1532 rokiem i pozostawili sanktuarium na szczycie, badane wykopaliskowo od 1983 roku.

Kilka szlaków prowadzi z chilijskich i argentyńskich nizin na szczyt, częściowo podążając starymi szlakami Inków. Większość wejść rozpoczyna się w porze suchej między listopadem a marcem, gdy śnieg i lód sprawiają najmniej trudności.

W 1999 roku archeolodzy znaleźli na szczycie trzy zmumifikowane dzieci z czasów Inków, wyjątkowo dobrze zachowane dzięki chłodowi i suchości. Odkrycie to uczyniło górę najwyżej położonym stanowiskiem archeologicznym na Ziemi.