Moai, Stanowisko archeologiczne na Wyspie Wielkanocnej, Chile

Moai to monolityczne ludzkie postacie wykute w tufie wulkanicznym przez Rapa Nui na Wyspie Wielkanocnej między 1250 a 1500 rokiem. Prawie wszystkie mają nieproporcjonalnie duże głowy, wydatne brwi, długie prostokątne nosy i nie mają nóg. Prawie połowa pozostaje w Rano Raraku, głównym kamieniołomie, gdzie nadal widać 394 moai w różnych stadiach ukończenia.

Rzeźbienie rozpoczęło się w XIII wieku, gdy lud Rapa Nui zaczął kształtować te figury w kamieniołomie i przesuwać je po wyspie za pomocą lin i drewnianych sanek. Produkcja ustała około 1600 roku, gdy zasoby stały się skąpe, a przemiany społeczne zakłóciły tradycyjne systemy wyspy.

Rapa Nui nazywają posągi aringa ora, „żyjącymi twarzami” ubóstwionych przodków, a pełna nazwa aringa ora o te tupuna znaczy „żyjące twarze przodków”. W oczodołach osadzano oczy z korala z źrenicą z obsydianu lub czerwonej scoria, co dawało każdej figurze mana, jej świętą moc.

Podróżni mogą spacerować między posągami w kilku miejscach na wyspie, w tym w Ahu Tongariki, gdzie piętnaście odrestaurowanych figur stoi w jednym rzędzie wzdłuż wybrzeża. Wczesny ranek lub późne popołudnie oferuje łagodniejsze światło i spokojniejsze warunki do wygodnego zwiedzania miejsc na otwartym powietrzu.

Badanie Lipo, Beckera i Bronson z California State University w Long Beach wykazało, że posągi moai stoją tam, gdzie dostępna była woda pitna: brak moai oznacza brak słodkiej wody, a gdzie są moai, nawet w głębi wyspy, w pobliżu znajdują się źródła wody pitnej. Czeski inżynier Pavel Pavel zaproponował w 1982 roku, że posągi przemieszczano w pozycji stojącej, kołysząc je, by „chodziły”; teorię tę sprawdzono na betonowym modelu w Strakonicach, a następnie na wyspie w 1985 roku z Thorem Heyerdahlem i Sergio Rapu.