Alepotrypa cave, Neolityczna jaskinia archeologiczna w Zatoce Diros, Grecja

Jaskinia Alepotrypa to krasowa jaskinia wapienna na półwyspie Mani, około 20 metrów nad poziomem morza i 50 metrów od wybrzeża Morza Śródziemnego. Rozciąga się na około 300 metrów ze wschodu na zachód i ma 50 metrów szerokości, z wieloma korytarzami i sześcioma dużymi komnatami oznaczonymi A, B, Γ, Δ, Ε i Z. Kończy się głębokim jeziorem, Komnatą Jezior, z lekko słonawą, ale pitną wodą.

Wykopaliska prowadzone przez Giorgosa Papathanassopoulosa rozpoczęły się w 1970 r., zostały opóźnione do 1978 r. z powodu komplikacji politycznych w Grecji i trwały do 2005 r. Około 3200 r. p.n.e. jaskinię opuszczono po trzęsieniu ziemi, które zablokowało wejście i dobrze zachowało znaleziska. Pochówki datuje się na okres od około 6000 do 3200 r. p.n.e.; odnaleziono kości co najmniej 170 osób.

Alepotrypa oznacza po grecku „lisią norę”. Jaskinia służyła do pochówków i kultu, a pierwsi rolnicy mieszkali w dużej wsi na zewnątrz. Przy wejściu narzędzia i mocno zużyta ceramika wskazują na czynności domowe; w głębszych partiach ozdobne naczynia i biżuterię celowo tłuczono podczas rytuałów.

Wycieczki z przewodnikiem prowadzą odwiedzających przez system jaskiń, aby odkrywać formacje geologiczne i znaleziska archeologiczne. Ubierz się w wygodne buty i weź kurtkę, ponieważ wnętrze jest cały rok chłodne i wilgotne.

Badaczka Meighan Boyd przeanalizowała pierwiastki śladowe w stalagmitach jaskini i znalazła dowody, że neolityczni mieszkańcy palili suszony nawóz jako opał. Te same osady zapisują kilka prehistorycznych susz, dzięki czemu jaskinia przechowuje ślady zarówno działalności człowieka, jak i klimatu.