Panagia Episkopi, Bizantyjski kościół w Episkopi Gonias, Grecja

Panagia Episkopi to cerkiew krzyżowo-kopułowa o planie krzyża greckiego, długa na 14 m i szeroka na 11,1 m, której przecięcie naw dźwiga kopułę na tamburze. Ściany są jasno tynkowane, dachy pokryte czerwonobrązową dachówką; z tyłu po lewej stoi wysoka biała dzwonnica z otworami łukowymi. Wschodnie ramię mieści półkolistą apsydę, której okno z laskowaniem wypełniono czerwonymi, zielonymi, żółtymi i niebieskimi cegłami szklanymi.

Kościół został zbudowany pod koniec XI wieku za czasów cesarza Aleksjosa I Komnena, zastępując starszy obiekt sakralny na tym samym miejscu. Ta przebudowa stanowiła ważny moment w rozwoju religijnym regionu w okresie środkowobizantyjskim.

Nazwa Episkopi oznacza „biskupi”, ponieważ kościół był siedzibą prawosławnej diecezji Santorynu do 1207 roku i ponownie w latach 1537–1827. Wewnątrz za najcenniejszą uważa się dwunastowieczną ikonę Panagia Glykofilousa, „słodko całującej Madonny”. Południowo-wschodnią przybudówkę wzniesiono w 1767 roku, by zażegnać spór między katolikami a prawosławnymi, i przebito ją do prezbiterium, aby służyła wyspiarskim katolikom jako kaplica.

Kościół stoi około 600 metrów na południowy wschód od Mesa Gonia, dokąd prowadzi częściowo utwardzona droga kończąca się parkingiem bezpośrednio na północ od budynku. Od Kamari na wschodnim wybrzeżu dzieli go około 2 km, a Fira leży 5 km na północny zachód. Główne wejście znajduje się od zachodu, a po dwa dodatkowe od północy i południa.

Dwie ikony nad Świętymi Wrotami są współczesne: XVII-wieczne wizerunki Panagii i Chrystusa Pantokratora skradziono w 1982 roku. Warto natomiast obejrzeć marmurowe intarsje obok wrót, których zagłębienia wypełniano czerwoną masą z wosku i mastyksu, dziś już pociemniałą.