Proserpina sarcophagus, Rzymski sarkofag marmurowy w Akwizgranie, Niemcy.

Sarkofag Prozerpiny to rzymska skrzynia z marmuru carrara wykonana w Rzymie w pierwszej ćwierci III wieku n.e. Na froncie w wysokim reliefie przedstawiono porwanie Persefony: Hades unosi ją na kwadrydze prowadzonej przez Hermesa, u jego stóp Cerber, a Demeter podąża rydwanem ciągniętym przez węże. Wąskie boki ukazują zbieranie kwiatów i chłopca z pasterzami. Wieko nie zachowało się; przez front biegnie pęknięcie transportowe z 1843 roku.

Sarkofag powstał w pierwszej ćwierci III w. n.e. w rzymskim warsztacie z marmuru z Carrary i należy do dużej grupy rzymskich sarkofagów z porwaniem Persefony. Dawniej datowany na późny II w., od 1982 r. jest przeważnie umieszczany w III w. Sporne jest, czy Karol Wielki został w nim pochowany w 814 r.; Dieter Hägermann sądził, że złożono w nim jego szczątki dopiero w 1165 r. po otwarciu grobu przez Fryderyka Barbarossę. Najpóźniej w 1215 r. kości znajdowały się w Karlsschrein.

Płaskorzeźba frontowa przedstawia Hadesa porywającego Persefonę na czterokonnym rydwanie prowadzonym przez Hermesa, wspieranego przez Atenę i Erosa; Demeter podąża w rydwanie ciągniętym przez węże. Wybór tego pogańskiego mitu dla chrześcijańskiego cesarza może odzwierciedlać odczytanie powrotu Persefony na ziemię jako obietnicy zmartwychwstania.

Sarkofag jest wystawiony w skarbcu katedry w Akwizgranie, a nie w samej świątyni, więc potrzebny jest bilet do skarbca. Wieko się nie zachowało, a pęknięcie transportowe z 1843 r. przecina przedni relief, zamknięte równo podczas konserwacji w 1998 r. Ekspozycja pozwala obejrzeć z bliska front i oba wąskie boki.

Przez relief frontowy przebiega pęknięcie transportowe z 1843 roku, powstałe przy próbie wciągnięcia sarkofagu na galerię św. Michała w kaplicy św. Mikołaja; w 1998 roku sarkofag odrestaurowano i wszystkie pęknięcia zamknięto równo. Wieko się nie zachowało.