Piruro, Stanowisko archeologiczne w Prowincji Huamalíes, Peru.

Piruro to kompleks archeologiczny złożony z dwóch części, Piruro I i Piruro II, na wschodnim brzegu río Tantamayo powyżej 3800 m n.p.m. w dystrykcie Tantamayo (Huamalíes). Piruro II to pięciopiętrowy budynek z kwadratowych, jednakowej wielkości ciosanych kamieni, z prostokątnymi drzwiami i oknami na froncie, otoczony kamiennymi murami o wysokości około 1,5 m z dwoma wystającymi prostokątnymi drzwiami, obok kamiennej wieży o wysokości 4 m.

Piruro I i Piruro II były zamieszkane od 3000–2500 p.n.e. (późny preceramik) do późnego horyzontu Inków. Bertrand Flornoy badał stanowisko około 1957 i 1975 roku, a Lois Girault prowadziła tam wykopaliska w latach 1968–1970. Datowanie radiowęglowe jej próbek umieszcza fortecę między 1930 a 2100 rokiem p.n.e., w okresie preceramicznym. Peru uznało ją za narodowe dziedzictwo kulturowe 18 czerwca 2002 roku.

Nazwa Piruro pochodzi prawdopodobnie od słowa phiruru z języka keczua, oznaczającego wrzeciono. Stanowisko zostało uznane za narodowe dziedzictwo kulturowe na mocy Resolución Directoral nr 533/INC 18 czerwca 2002 roku. Dociera się do niego pieszo z wioski Coyllarbamba, około dziesięciu minut od mostu na rzece Tantamayo.

Stanowisko znajduje się na dużej wysokości w górach, więc poświęć czas na aklimatyzację i przynieś ciepłą odzież na cienkie powietrze. Dostęp wymaga dobrych butów trekkingowych i wytrzymałości, ponieważ musisz iść górskimi ścieżkami, aby dostać się do ruin.

Piruro II zostało przebadane wykopaliskowo przez Lois Girault w latach 1968–1970; datowanie radiowęglowe jej próbek umieszcza fortecę między 1930 a 2100 r. p.n.e., w okresie preceramicznym. Girault odnotowała ciosane kamienie podobne do tych z Kotosh oraz mury porównywalne z Chavín. Stanowisko uznano za Narodowe Dziedzictwo Kulturowe Resolución Directoral nr 533/INC 18 czerwca 2002 r.