Tysiące uniesionych na ziemię samolotów, zacumowanych statków i zezłomowanych pojazdów opowiada historię transportu na końcu jego życia.
Na całym świecie tysiące samolotów, statków i pojazdów kończą swój okres eksploatacji i trafiają do miejsc składowania lub rozbiórki. Te miejsca świadczą o ostatecznym losie maszyn transportowych: niektóre czekają na pustyni Arizony, gdzie dzięki suchemu klimatowi zachowano ponad 4000 wojskowych samolotów, inne są zakotwiczone w zatoce Suisun w Kalifornii jako rezerwy strategiczne, a jeszcze inne są rozbierane na terenach przemysłowych w Chittagong w Bangladeszu, gdzie robotnicy odzyskują metal z dużych statków handlowych.
Niektóre z tych miejsc przyjęły zaskakujące formy: w Bangkoku stare samoloty pasażerskie przerobiono na mieszkania, w Alliance w Nebrasce 39 szarych samochodów odtwarza dokładne ułożenie Stonehenge. Od Roswell po zardzewiałe wraki na Staten Island i opuszczone pojazdy radioaktywne niedaleko Czarnobylu, te lokalizacje opowiadają pełną historię maszyn, które przewiozły pokolenia podróżnych i towarów.
Tysiące uniesionych na ziemię samolotów, zacumowanych statków i zezłomowanych pojazdów opowiada historię transportu na końcu jego życia.
Na całym świecie tysiące samolotów, statków i pojazdów kończą swój okres eksploatacji i trafiają do miejsc składowania lub rozbiórki. Te miejsca świadczą o ostatecznym losie maszyn transportowych: niektóre czekają na pustyni Arizony, gdzie dzięki suchemu klimatowi zachowano ponad 4000 wojskowych samolotów, inne są zakotwiczone w zatoce Suisun w Kalifornii jako rezerwy strategiczne, a jeszcze inne są rozbierane na terenach przemysłowych w Chittagong w Bangladeszu, gdzie robotnicy odzyskują metal z dużych statków handlowych.
Niektóre z tych miejsc przyjęły zaskakujące formy: w Bangkoku stare samoloty pasażerskie przerobiono na mieszkania, w Alliance w Nebrasce 39 szarych samochodów odtwarza dokładne ułożenie Stonehenge. Od Roswell po zardzewiałe wraki na Staten Island i opuszczone pojazdy radioaktywne niedaleko Czarnobylu, te lokalizacje opowiadają pełną historię maszyn, które przewiozły pokolenia podróżnych i towarów.
Reserve Fleet of Suisun Bay spoczywa w osłoniętej części zatoki, na wschód od San Francisco. Dziesiątki wycofanych ze służby okrętów wojskowych i statków handlowych stoją tu na kotwicy, zarządzane przez amerykańską Administrację Morską jako rezerwa narodowa. Statki są utrzymywane w gotowości na wypadek sytuacji awaryjnej, choć wiele z nich dryfuje w tych wodach od dziesięcioleci. Część z nich trafia ostatecznie na sprzedaż lub złomowanie.
Carhenge stoi pośrodku prerii w Nebrasce i jest repliką Stonehenge zbudowaną z 39 samochodów pomalowanych na szaro. Jim Reinders wzniósł ją w 1987 roku ku pamięci swojego ojca. Pojazdy ustawiono tak, by odwzorować kształt prehistorycznego monumentu w Anglii, z samochodami stojącymi pionowo tworzącymi krąg i innymi ułożonymi poziomo jako nadproża. Carhenge pokazuje, jak wycofane pojazdy mogą zyskać drugie życie jako plenerowa instalacja artystyczna.
Pacific Aircraft Storage na pustyni w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania samolotów na świecie. Tysiące wojskowych i cywilnych maszyn stoi w długich rzędach pod otwartym niebem. Suche pustynne powietrze chroni metal przed rdzą, dzięki czemu samoloty mogą stać przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Niektóre czekają na wykorzystanie jako źródło części zamiennych, inne na możliwy powrót do służby lub ostateczny demontaż.
Stocznie złomowania statków w Chittagong należą do największych tego rodzaju na świecie. Wycofane ze służby statki handlowe są rozbierane ręcznie, bezpośrednio na plaży. Podczas przypływu statki są wyciągane na piasek, a następnie demontowane etapami. Blachy stalowe, silniki, kable i inne części są odzyskiwane i odsprzedawane. Materiały zasilają lokalny przemysł stalowy i wiele firm recyklingowych w regionie.
Roswell Aircraft Storage leży na pustyni w południowo-wschodnim Nowym Meksyku. Suchy klimat spowalnia korozję, co sprawia, że jest to jedno z miejsc na świecie, gdzie wycofane samoloty mogą być przechowywane przez długi czas bez zbyt szybkiego niszczenia. Rzędy cywilnych i wojskowych samolotów stoją na ziemi: jedne czekają na powrót do służby, inne są gotowe do rozebrania na części lub recyklingu. To miejsce jest częścią globalnej historii o tym, co dzieje się z samolotami, gdy przestają latać.
Cmentarz Terunyan leży nad brzegiem jeziora Batur na Bali i można do niego dotrzeć wyłącznie łodzią. Należy do społeczności Bali Aga, uznawanej za pierwotnych mieszkańców wyspy. Tutaj zmarłych nie kremuje się ani nie grzebie. Ciała układa się na ziemi i przykrywa bambusowymi konstrukcjami pod starym drzewem banyan. Mówi się, że drzewo pochłania zapachy rozkładu. Ta praktyka różni się zasadniczo od hinduskiej kremacji stosowanej w pozostałej części Bali.
Na cmentarzysku pojazdów w Czarnobylu stoją setki maszyn wysłanych do usuwania skutków katastrofy reaktora w 1986 roku. Helikoptery, wozy strażackie i ciężki sprzęt zostały tu porzucone, bo pochłoniięte przez nie promieniowanie uniemożliwiało ich przetransportowanie. Od tamtej pory rdzewieją na otwartym powietrzu, w strefie wykluczenia wokół elektrowni jądrowej.
Cmentarzysko statków na Staten Island leży wzdłuż Arthur Kill, pływowego cieśniny oddzielającej Staten Island od New Jersey. Od dziesięcioleci spoczywają tam ponad setki zardzewiałych kadłubów. Większość jednostek pochodzi z początku XX wieku i została tu odholowana po wycofaniu ze służby. Parowce, holowniki, barki i statki towarowe leżą obok siebie w mętnej wodzie. Teren jest własnością prywatną i zamknięty dla publiczności. Wraki powoli toną w błocie i stopniowo porastają roślinnością.
McBarge zostało zbudowane w 1986 roku jako pływący pawilon McDonald's na Wystawę Światową Expo 86 w Vancouverze. Ta sześciokątna konstrukcja z betonu i stali mieściła restaurację fast food przez sześć miesięcy trwania imprezy. Po zakończeniu wystawy McBarge straciło swoje przeznaczenie i przez lata stało zacumowane w zatoce Burrard Inlet, zanim zostało odholowane do różnych dróg wodnych w regionie. Pomimo kilku planów renowacji i propozycji ponownego wykorzystania na przestrzeni dekad, dziś pozostaje opuszczone i zakotwiczone.
Cmentarz statków w Nawadhibu ciągnie się wzdłuż wybrzeża tego mauretańskiego półwyspu i gromadzi dziesiątki wraków nawarstwiających się od lat 80. Kutry rybackie, statki towarowe i inne jednostki porzucono tu, gdy ich właściciele zbankrutowali, przepisy rybackie się zmieniły lub statki stały się po prostu za stare, by pływać. Zardzewiałe kadłuby wystają z płytkiej wody zatoki i są dobrze widoczne z brzegu.
Cmentarz czołgów w Asmarze leży na obrzeżach erytrejskiej stolicy. Setki pojazdów wojskowych z wojny o niepodległość Erytrei przeciwko Etiopii, toczonej w latach 1961-1991, rdzewieje tu na otwartym polu. Radzieckie czołgi, pojazdy opancerzone, działa i ciężarówki różnego pochodzenia leżą porozrzucane bez ładu. Większość pochodzi z zapasów byłej armii etiopskiej i została tu porzucona po uzyskaniu przez Erytreę niepodległości w 1993 roku. Spacer po tym miejscu to zetknięcie się z trzydziestoma latami konfliktu zbrojnego poprzez jego materialne ślady.
Cmentarz Pociągów w Uyuni leży około trzech kilometrów od miasta Uyuni, na boliwijskiej solnej pustyni, na wysokości około 3700 metrów nad poziomem morza. Ponad 100 lokomotyw i wagonów rdzewieje tu od lat 40. XX wieku, porzuconych po upadku przemysłu wydobywczego. Pociągi te przewoziły niegdyś rudy z andyjskich kopalń. Słone środowisko przez dziesięciolecia niszczyło metal, nadając maszynom zniszczony wygląd, który czyni je świadkami minionej epoki.
Cmentarz samochodów w Båstnäs lezy gleboko w szwedzkim lesie i miesci okolo 1000 pojazdów z powojennych dekad. W latach 50. XX wieku handlarz zlomem zaczal skladowac wycofane z uzytku samochody na swoim terenie. Dzis drzewa wyrastaja przez maski silnikow, a mech pokrywa zardzewiałe nadwozia Volvo, Saabów, Fordów i innych europejskich modeli. To miejsce pokazuje, jak natura powoli odzyskuje to, co ludzie porzucili.
Auto & Technik Museum Sinsheim posiada jedną z największych kolekcji technicznych w Europie, obejmującą zabytkowe samochody, samoloty, lokomotywy, motocykle i pojazdy wojskowe. Na dachu głównego budynku stoją dwa samoloty naddźwiękowe: Concorde linii Air France oraz Tupolew TU-144. Oba można zwiedzać od środka. Muzeum zostało otwarte w 1981 roku i pokazuje, jak maszyny transportowe zmieniały się przez pokolenia.
Lotnisko Phoenix-Goodyear w Arizonie służyło po drugiej wojnie światowej jako miejsce składowania nadwyżkowych samolotów wojskowych Sił Zbrojnych USA. Maszyny, których wojsko już nie potrzebowało, trafiały tutaj, by czekać na ponowne wykorzystanie, rozbiórkę lub złomowanie. To lotnisko pokazuje, jak Stany Zjednoczone radziły sobie z ogromną nadwyżką sprzętu wojskowego po 1945 roku.
Mojave Spaceport leży na pustyni w Kalifornii, gdzie suche powietrze spowalnia korozję wycofanych samolotów pasażerskich. Dzięki temu można je przechowywać przez długi czas, czekając na ewentualne ponowne użycie, pozyskanie części zamiennych lub ostateczny demontaż. Na terenie obiektu widać rzędy maszyn z różnych epok, ustawionych obok siebie pod otwartym niebem.
Lotnisko Kingman w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania wycofanych samolotów komercyjnych w Stanach Zjednoczonych. Suchy klimat pustyni Mojave spowalnia korozję i pozwala utrzymać maszyny w dobrym stanie przez długi czas. Linie lotnicze przysyłają tu swoje stare samoloty na tymczasowe przechowywanie lub całkowity demontaż. Nadające się do ponownego użycia części są odsprzedawane, a materiały takie jak aluminium trafiają do recyklingu.
Lotnisko Southern California Logistics Airport leży na pustyni Mojave, na północny wschód od Los Angeles. Suche powietrze spowalnia zużycie zaparkowanych samolotów, dlatego linie lotnicze przywożą tu wycofane maszyny. Długie rzędy samolotów Boeing i Airbus czekają na płycie lotniska, aż zostaną przywrócone do służby, sprzedane lub rozebrane.
Pinal Airpark lezy na pustyni Sonora w Arizonie, gdzie suche powietrze spowalnia korozje. Linie lotnicze przysylaja tu wycofane samoloty, aby je skladowac, serwisowac lub rozbierac. Niektore maszyny sa rozmontowywane w celu odzysku czesci, inne czekaja na ziemi na ewentualny powrot do sluzby. Rzedy handlowych samolotow stojacych pod pustynnym sloncem tworza niezwykly widok.
Asia Pacific Aircraft Storage to miejsce długoterminowego przechowywania samolotów komercyjnych na Terytorium Północnym Australii. Suchy klimat regionu chroni konstrukcje samolotów przed korozją, gdy nie są używane. Linie lotnicze przywożą tu swoje maszyny, gdy chcą je tymczasowo przechować lub trwale wycofać z eksploatacji. Samoloty stoją na utwardzonych nawierzchniach, zabezpieczone i przygotowane do długiego postoju.
Baza Aérienne 279 Châteaudun to miejsce przechowywania wycofanych z czynnej służby francuskich samolotów wojskowych. Maszyny, które nie latają już regularnie, trafiają tutaj i czekają na dalsze kroki: rozkładanie na części lub odzyskiwanie podzespołów. Baza znajduje się w pobliżu miasta Châteaudun i pełni stałą rolę w zarządzaniu końcem okresu eksploatacji wojskowych statków powietrznych we Francji.
Na lotnisku Tarbes-Lourdes-Pyrénées dziala obiekt, w którym wycofane z eksploatacji samoloty pasażerskie z Europy i innych części świata są przechowywane i rozbierane. Maszyny stoją rzędami na płycie lotniska, czekając na demontaż. Odzyskane części trafiają do ponownego użytku, metal jest przetapiany, a kolejne samoloty stopniowo znikają z tego miejsca.
Lotnisko Teruel nie obsługuje regularnych połączeń pasażerskich. Zamiast tego pełni rolę miejsca postojowego i serwisowego dla samolotów wycofanych z aktywnej służby. Rzędy dużych maszyn stoją na płycie lotniska, czekając na przegląd, długoterminowe składowanie lub złomowanie. Suchy klimat regionu Aragonii spowalnia korozję, co sprawia, że Teruel jest jednym z głównych miejsc tego rodzaju w Europie.
Międzynarodowe lotnisko w Trypolisie zostało poważnie uszkodzone podczas libijskich wojen domowych i dziś pełni rolę mimowolnego cmentarzyska samolotów. Na terenie całego obiektu stoją zniszczone i wycofane z eksploatacji maszyny różnych linii lotniczych, porzucone tam, gdzie się znajdowały. Pasy startowe, terminale i hangary noszą ślady walk. To miejsce jest bezpośrednim świadectwem tego, co konflikt może zrobić z cywilną infrastrukturą.
Regionalny port lotniczy Abilene w zachodnim Teksasie posiada teren magazynowania i rozbiórki wycofanych samolotów komercyjnych. Suchy klimat regionu sprzyja przechowywaniu maszyn na zewnątrz, zanim zostaną rozebrane. Odzyskane części i materiały są ponownie wykorzystywane.
Baza Sił Powietrznych Davis-Monthan w Tucson mieści największy na świecie magazyn samolotów. Suche pustynne powietrze Arizony zapobiega korozji, dzięki czemu tysiące wycofanych wojskowych maszyn może stać na zewnątrz przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Rząd za rzędem samolotów rozciąga się po pustynnym gruncie: jedne czekają na rozmontowanie w celu pozyskania części, inne są trzymane w rezerwie na wypadek ponownego użycia.
Sonoran Desert Museum w Tucson posiada dużą kolekcję wojskowych samolotów z różnych okresów historii lotnictwa. Suche pustynne powietrze chroni metalowe konstrukcje przed rdzą i zniszczeniem. Odwiedzający mogą z bliska zobaczyć myśliwce, bombowce i samoloty transportowe, które służyły podczas II wojny światowej, wojny koreańskiej i wojny wietnamskiej.
Cmentarzyska samolotów na pustyni Sonora wykorzystują suchy klimat do długoterminowego przechowywania wycofanych samolotów wojskowych i cywilnych. Niska wilgotność spowalnia korozję i utrzymuje maszyny w stanie pozwalającym na ich ponowne użycie. Niektóre samoloty są rozbierane na części zamienne, inne czekają gotowe do ponownej aktywacji. Patrząc na te tereny, widzi się rzędy za rzędami nieruchomych maszyn czekających w pustynnym upale.
Stocznia złomowania statków w Gadani leży na wybrzeżu Beludżystanu i należy do największych tego rodzaju na świecie. Stare statki towarowe i tankowce są wyciągane na brzeg i rozbierane ręcznie przez pracowników. Odzyskiwane stal, miedź i aluminium trafiają do lokalnych zakładów recyklingu. Praca jest ciężka, a substancje takie jak azbest i pozostałości olejowe wpływają negatywnie na otoczenie.
Cmentarzysko samolotów przy regionalnym lotnisku Marana przechowuje wycofane ze służby samoloty komercyjne i prywatne. Suchy pustynny klimat Arizony spowalnia ich niszczenie i pozwala na długotrwałe składowanie. Wiele zaparkowanych tu maszyn jest stopniowo rozbieranych, by odzyskać części zamienne do jeszcze aktywnych samolotów. Długie rzędy maszyn różnych producentów zajmują teren lotniska, tworząc obraz cichego parkingu, gdzie samoloty czekają na swój ostatni dzień.
Wraki statków wzdłuż Arthur Kill Road leżą wpół zanurzone w wodzie, wpół na brzegu, a ich zardzewiałe kadłuby wyłaniają się z mułu. Jednostki te pochodzą z różnych epok żeglugi morskiej i po prostu zostały tu porzucone na przestrzeni dziesięcioleci. Słona woda powoli trawi metal, a widok zmienia się z każdym przypływem. To nieoczekiwane miejsce pokazuje, co dzieje się z maszynami pozostawionymi naturze pod koniec ich służby.
Na lotnisku Manas w Biszkeku znajduje się teren, na którym stoją stare samoloty pasażerskie i cargo z czasów sowieckich. Czekają tam na rozebranie lub ewentualne ponowne wykorzystanie. Przechodząc obok tych maszyn, można zrozumieć, jak wyglądało lotnictwo w Azji Centralnej kilkadziesiąt lat temu.
Port w Al Hudaydah to jedno z miejsc na świecie, gdzie stare tankowce są rozbierane na części. Statki są wyciągane na brzeg i demontowane kawałek po kawałku. Pracownicy odzyskują metal i inne materiały z kadłubów. Wzdłuż tego odcinka wybrzeża w Jemenie można jednocześnie rozbierać kilka jednostek.
Lake Michigan Naval Storage to podwodny cmentarz z czasów II wojny światowej. W latach 1942-1945 Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych używała dwóch lotniskowców, USS Sable i USS Wolverine, jako pływających platform szkoleniowych na jeziorze Michigan. Około stu samolotów rozbiło się podczas ćwiczeń lądowania i zatonęło na dnie, na głębokości od 30 do 90 metrów. Wraki spoczywają tam do dziś, niemal nienaruszone, i przypominają o zapomnianym rozdziale historii wojskowego lotnictwa.
James River Reserve Fleet to grupa wycofanych okrętów marynarki wojennej USA zakotwiczonych wzdłuż rzeki James w Wirginii, niedaleko Fort Eustis. Niektóre z nich pochodzą sprzed kilku dziesięcioleci i mogłyby zostać przywrócone do służby w razie potrzeby. Okręty stoją w długich rzędach na wodzie, szare i ciche, pod nadzorem Maritime Administration. Ta flota jest jednym z krajowych miejsc przechowywania jednostek oczekujących między służbą a rozbiórką.
Koch Battle Tank Dismantling to niemiecka firma zajmująca się rozbiórką wycofanych pojazdów wojskowych. Na tym terenie stare czołgi i inne pojazdy bojowe są rozkładane na części w celu odzyskania metalu i elementów nadających się do ponownego użytku. To miejsce wpisuje się w globalną historię maszyn, które po zakończeniu służby trafiają do zakładów rozbiórki.
Cmentarzysko samolotów w Bangkoku to miejsce, gdzie stare samoloty pasażerskie zostały zamienione w domy. Kadłuby stoją w jednej z dzielnic Bangkoku, a rodziny naprawdę w nich mieszkają. To, co kiedyś przewoziło pasażerów przez powietrze, służy dziś jako schronienie w jednym z najbardziej zatłoczonych miast Azji.
Reserve Fleet of Suisun Bay spoczywa w osłoniętej części zatoki, na wschód od San Francisco. Dziesiątki wycofanych ze służby okrętów wojskowych i statków handlowych stoją tu na kotwicy, zarządzane przez amerykańską Administrację Morską jako rezerwa narodowa. Statki są utrzymywane w gotowości na wypadek sytuacji awaryjnej, choć wiele z nich dryfuje w tych wodach od dziesięcioleci. Część z nich trafia ostatecznie na sprzedaż lub złomowanie.
Carhenge stoi pośrodku prerii w Nebrasce i jest repliką Stonehenge zbudowaną z 39 samochodów pomalowanych na szaro. Jim Reinders wzniósł ją w 1987 roku ku pamięci swojego ojca. Pojazdy ustawiono tak, by odwzorować kształt prehistorycznego monumentu w Anglii, z samochodami stojącymi pionowo tworzącymi krąg i innymi ułożonymi poziomo jako nadproża. Carhenge pokazuje, jak wycofane pojazdy mogą zyskać drugie życie jako plenerowa instalacja artystyczna.
Pacific Aircraft Storage na pustyni w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania samolotów na świecie. Tysiące wojskowych i cywilnych maszyn stoi w długich rzędach pod otwartym niebem. Suche pustynne powietrze chroni metal przed rdzą, dzięki czemu samoloty mogą stać przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Niektóre czekają na wykorzystanie jako źródło części zamiennych, inne na możliwy powrót do służby lub ostateczny demontaż.
Stocznie złomowania statków w Chittagong należą do największych tego rodzaju na świecie. Wycofane ze służby statki handlowe są rozbierane ręcznie, bezpośrednio na plaży. Podczas przypływu statki są wyciągane na piasek, a następnie demontowane etapami. Blachy stalowe, silniki, kable i inne części są odzyskiwane i odsprzedawane. Materiały zasilają lokalny przemysł stalowy i wiele firm recyklingowych w regionie.
Roswell Aircraft Storage leży na pustyni w południowo-wschodnim Nowym Meksyku. Suchy klimat spowalnia korozję, co sprawia, że jest to jedno z miejsc na świecie, gdzie wycofane samoloty mogą być przechowywane przez długi czas bez zbyt szybkiego niszczenia. Rzędy cywilnych i wojskowych samolotów stoją na ziemi: jedne czekają na powrót do służby, inne są gotowe do rozebrania na części lub recyklingu. To miejsce jest częścią globalnej historii o tym, co dzieje się z samolotami, gdy przestają latać.
Cmentarz Terunyan leży nad brzegiem jeziora Batur na Bali i można do niego dotrzeć wyłącznie łodzią. Należy do społeczności Bali Aga, uznawanej za pierwotnych mieszkańców wyspy. Tutaj zmarłych nie kremuje się ani nie grzebie. Ciała układa się na ziemi i przykrywa bambusowymi konstrukcjami pod starym drzewem banyan. Mówi się, że drzewo pochłania zapachy rozkładu. Ta praktyka różni się zasadniczo od hinduskiej kremacji stosowanej w pozostałej części Bali.
Na cmentarzysku pojazdów w Czarnobylu stoją setki maszyn wysłanych do usuwania skutków katastrofy reaktora w 1986 roku. Helikoptery, wozy strażackie i ciężki sprzęt zostały tu porzucone, bo pochłoniięte przez nie promieniowanie uniemożliwiało ich przetransportowanie. Od tamtej pory rdzewieją na otwartym powietrzu, w strefie wykluczenia wokół elektrowni jądrowej.
Cmentarzysko statków na Staten Island leży wzdłuż Arthur Kill, pływowego cieśniny oddzielającej Staten Island od New Jersey. Od dziesięcioleci spoczywają tam ponad setki zardzewiałych kadłubów. Większość jednostek pochodzi z początku XX wieku i została tu odholowana po wycofaniu ze służby. Parowce, holowniki, barki i statki towarowe leżą obok siebie w mętnej wodzie. Teren jest własnością prywatną i zamknięty dla publiczności. Wraki powoli toną w błocie i stopniowo porastają roślinnością.
McBarge zostało zbudowane w 1986 roku jako pływący pawilon McDonald's na Wystawę Światową Expo 86 w Vancouverze. Ta sześciokątna konstrukcja z betonu i stali mieściła restaurację fast food przez sześć miesięcy trwania imprezy. Po zakończeniu wystawy McBarge straciło swoje przeznaczenie i przez lata stało zacumowane w zatoce Burrard Inlet, zanim zostało odholowane do różnych dróg wodnych w regionie. Pomimo kilku planów renowacji i propozycji ponownego wykorzystania na przestrzeni dekad, dziś pozostaje opuszczone i zakotwiczone.
Cmentarz statków w Nawadhibu ciągnie się wzdłuż wybrzeża tego mauretańskiego półwyspu i gromadzi dziesiątki wraków nawarstwiających się od lat 80. Kutry rybackie, statki towarowe i inne jednostki porzucono tu, gdy ich właściciele zbankrutowali, przepisy rybackie się zmieniły lub statki stały się po prostu za stare, by pływać. Zardzewiałe kadłuby wystają z płytkiej wody zatoki i są dobrze widoczne z brzegu.
Cmentarz czołgów w Asmarze leży na obrzeżach erytrejskiej stolicy. Setki pojazdów wojskowych z wojny o niepodległość Erytrei przeciwko Etiopii, toczonej w latach 1961-1991, rdzewieje tu na otwartym polu. Radzieckie czołgi, pojazdy opancerzone, działa i ciężarówki różnego pochodzenia leżą porozrzucane bez ładu. Większość pochodzi z zapasów byłej armii etiopskiej i została tu porzucona po uzyskaniu przez Erytreę niepodległości w 1993 roku. Spacer po tym miejscu to zetknięcie się z trzydziestoma latami konfliktu zbrojnego poprzez jego materialne ślady.
Cmentarz Pociągów w Uyuni leży około trzech kilometrów od miasta Uyuni, na boliwijskiej solnej pustyni, na wysokości około 3700 metrów nad poziomem morza. Ponad 100 lokomotyw i wagonów rdzewieje tu od lat 40. XX wieku, porzuconych po upadku przemysłu wydobywczego. Pociągi te przewoziły niegdyś rudy z andyjskich kopalń. Słone środowisko przez dziesięciolecia niszczyło metal, nadając maszynom zniszczony wygląd, który czyni je świadkami minionej epoki.
Cmentarz samochodów w Båstnäs lezy gleboko w szwedzkim lesie i miesci okolo 1000 pojazdów z powojennych dekad. W latach 50. XX wieku handlarz zlomem zaczal skladowac wycofane z uzytku samochody na swoim terenie. Dzis drzewa wyrastaja przez maski silnikow, a mech pokrywa zardzewiałe nadwozia Volvo, Saabów, Fordów i innych europejskich modeli. To miejsce pokazuje, jak natura powoli odzyskuje to, co ludzie porzucili.
Auto & Technik Museum Sinsheim posiada jedną z największych kolekcji technicznych w Europie, obejmującą zabytkowe samochody, samoloty, lokomotywy, motocykle i pojazdy wojskowe. Na dachu głównego budynku stoją dwa samoloty naddźwiękowe: Concorde linii Air France oraz Tupolew TU-144. Oba można zwiedzać od środka. Muzeum zostało otwarte w 1981 roku i pokazuje, jak maszyny transportowe zmieniały się przez pokolenia.
Lotnisko Phoenix-Goodyear w Arizonie służyło po drugiej wojnie światowej jako miejsce składowania nadwyżkowych samolotów wojskowych Sił Zbrojnych USA. Maszyny, których wojsko już nie potrzebowało, trafiały tutaj, by czekać na ponowne wykorzystanie, rozbiórkę lub złomowanie. To lotnisko pokazuje, jak Stany Zjednoczone radziły sobie z ogromną nadwyżką sprzętu wojskowego po 1945 roku.
Mojave Spaceport leży na pustyni w Kalifornii, gdzie suche powietrze spowalnia korozję wycofanych samolotów pasażerskich. Dzięki temu można je przechowywać przez długi czas, czekając na ewentualne ponowne użycie, pozyskanie części zamiennych lub ostateczny demontaż. Na terenie obiektu widać rzędy maszyn z różnych epok, ustawionych obok siebie pod otwartym niebem.
Lotnisko Kingman w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania wycofanych samolotów komercyjnych w Stanach Zjednoczonych. Suchy klimat pustyni Mojave spowalnia korozję i pozwala utrzymać maszyny w dobrym stanie przez długi czas. Linie lotnicze przysyłają tu swoje stare samoloty na tymczasowe przechowywanie lub całkowity demontaż. Nadające się do ponownego użycia części są odsprzedawane, a materiały takie jak aluminium trafiają do recyklingu.
Lotnisko Southern California Logistics Airport leży na pustyni Mojave, na północny wschód od Los Angeles. Suche powietrze spowalnia zużycie zaparkowanych samolotów, dlatego linie lotnicze przywożą tu wycofane maszyny. Długie rzędy samolotów Boeing i Airbus czekają na płycie lotniska, aż zostaną przywrócone do służby, sprzedane lub rozebrane.
Pinal Airpark lezy na pustyni Sonora w Arizonie, gdzie suche powietrze spowalnia korozje. Linie lotnicze przysylaja tu wycofane samoloty, aby je skladowac, serwisowac lub rozbierac. Niektore maszyny sa rozmontowywane w celu odzysku czesci, inne czekaja na ziemi na ewentualny powrot do sluzby. Rzedy handlowych samolotow stojacych pod pustynnym sloncem tworza niezwykly widok.
Asia Pacific Aircraft Storage to miejsce długoterminowego przechowywania samolotów komercyjnych na Terytorium Północnym Australii. Suchy klimat regionu chroni konstrukcje samolotów przed korozją, gdy nie są używane. Linie lotnicze przywożą tu swoje maszyny, gdy chcą je tymczasowo przechować lub trwale wycofać z eksploatacji. Samoloty stoją na utwardzonych nawierzchniach, zabezpieczone i przygotowane do długiego postoju.
Baza Aérienne 279 Châteaudun to miejsce przechowywania wycofanych z czynnej służby francuskich samolotów wojskowych. Maszyny, które nie latają już regularnie, trafiają tutaj i czekają na dalsze kroki: rozkładanie na części lub odzyskiwanie podzespołów. Baza znajduje się w pobliżu miasta Châteaudun i pełni stałą rolę w zarządzaniu końcem okresu eksploatacji wojskowych statków powietrznych we Francji.
Na lotnisku Tarbes-Lourdes-Pyrénées dziala obiekt, w którym wycofane z eksploatacji samoloty pasażerskie z Europy i innych części świata są przechowywane i rozbierane. Maszyny stoją rzędami na płycie lotniska, czekając na demontaż. Odzyskane części trafiają do ponownego użytku, metal jest przetapiany, a kolejne samoloty stopniowo znikają z tego miejsca.
Lotnisko Teruel nie obsługuje regularnych połączeń pasażerskich. Zamiast tego pełni rolę miejsca postojowego i serwisowego dla samolotów wycofanych z aktywnej służby. Rzędy dużych maszyn stoją na płycie lotniska, czekając na przegląd, długoterminowe składowanie lub złomowanie. Suchy klimat regionu Aragonii spowalnia korozję, co sprawia, że Teruel jest jednym z głównych miejsc tego rodzaju w Europie.
Międzynarodowe lotnisko w Trypolisie zostało poważnie uszkodzone podczas libijskich wojen domowych i dziś pełni rolę mimowolnego cmentarzyska samolotów. Na terenie całego obiektu stoją zniszczone i wycofane z eksploatacji maszyny różnych linii lotniczych, porzucone tam, gdzie się znajdowały. Pasy startowe, terminale i hangary noszą ślady walk. To miejsce jest bezpośrednim świadectwem tego, co konflikt może zrobić z cywilną infrastrukturą.
Regionalny port lotniczy Abilene w zachodnim Teksasie posiada teren magazynowania i rozbiórki wycofanych samolotów komercyjnych. Suchy klimat regionu sprzyja przechowywaniu maszyn na zewnątrz, zanim zostaną rozebrane. Odzyskane części i materiały są ponownie wykorzystywane.
Baza Sił Powietrznych Davis-Monthan w Tucson mieści największy na świecie magazyn samolotów. Suche pustynne powietrze Arizony zapobiega korozji, dzięki czemu tysiące wycofanych wojskowych maszyn może stać na zewnątrz przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Rząd za rzędem samolotów rozciąga się po pustynnym gruncie: jedne czekają na rozmontowanie w celu pozyskania części, inne są trzymane w rezerwie na wypadek ponownego użycia.
Sonoran Desert Museum w Tucson posiada dużą kolekcję wojskowych samolotów z różnych okresów historii lotnictwa. Suche pustynne powietrze chroni metalowe konstrukcje przed rdzą i zniszczeniem. Odwiedzający mogą z bliska zobaczyć myśliwce, bombowce i samoloty transportowe, które służyły podczas II wojny światowej, wojny koreańskiej i wojny wietnamskiej.
Cmentarzyska samolotów na pustyni Sonora wykorzystują suchy klimat do długoterminowego przechowywania wycofanych samolotów wojskowych i cywilnych. Niska wilgotność spowalnia korozję i utrzymuje maszyny w stanie pozwalającym na ich ponowne użycie. Niektóre samoloty są rozbierane na części zamienne, inne czekają gotowe do ponownej aktywacji. Patrząc na te tereny, widzi się rzędy za rzędami nieruchomych maszyn czekających w pustynnym upale.
Stocznia złomowania statków w Gadani leży na wybrzeżu Beludżystanu i należy do największych tego rodzaju na świecie. Stare statki towarowe i tankowce są wyciągane na brzeg i rozbierane ręcznie przez pracowników. Odzyskiwane stal, miedź i aluminium trafiają do lokalnych zakładów recyklingu. Praca jest ciężka, a substancje takie jak azbest i pozostałości olejowe wpływają negatywnie na otoczenie.
Cmentarzysko samolotów przy regionalnym lotnisku Marana przechowuje wycofane ze służby samoloty komercyjne i prywatne. Suchy pustynny klimat Arizony spowalnia ich niszczenie i pozwala na długotrwałe składowanie. Wiele zaparkowanych tu maszyn jest stopniowo rozbieranych, by odzyskać części zamienne do jeszcze aktywnych samolotów. Długie rzędy maszyn różnych producentów zajmują teren lotniska, tworząc obraz cichego parkingu, gdzie samoloty czekają na swój ostatni dzień.
Wraki statków wzdłuż Arthur Kill Road leżą wpół zanurzone w wodzie, wpół na brzegu, a ich zardzewiałe kadłuby wyłaniają się z mułu. Jednostki te pochodzą z różnych epok żeglugi morskiej i po prostu zostały tu porzucone na przestrzeni dziesięcioleci. Słona woda powoli trawi metal, a widok zmienia się z każdym przypływem. To nieoczekiwane miejsce pokazuje, co dzieje się z maszynami pozostawionymi naturze pod koniec ich służby.
Na lotnisku Manas w Biszkeku znajduje się teren, na którym stoją stare samoloty pasażerskie i cargo z czasów sowieckich. Czekają tam na rozebranie lub ewentualne ponowne wykorzystanie. Przechodząc obok tych maszyn, można zrozumieć, jak wyglądało lotnictwo w Azji Centralnej kilkadziesiąt lat temu.
Port w Al Hudaydah to jedno z miejsc na świecie, gdzie stare tankowce są rozbierane na części. Statki są wyciągane na brzeg i demontowane kawałek po kawałku. Pracownicy odzyskują metal i inne materiały z kadłubów. Wzdłuż tego odcinka wybrzeża w Jemenie można jednocześnie rozbierać kilka jednostek.
Lake Michigan Naval Storage to podwodny cmentarz z czasów II wojny światowej. W latach 1942-1945 Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych używała dwóch lotniskowców, USS Sable i USS Wolverine, jako pływających platform szkoleniowych na jeziorze Michigan. Około stu samolotów rozbiło się podczas ćwiczeń lądowania i zatonęło na dnie, na głębokości od 30 do 90 metrów. Wraki spoczywają tam do dziś, niemal nienaruszone, i przypominają o zapomnianym rozdziale historii wojskowego lotnictwa.
James River Reserve Fleet to grupa wycofanych okrętów marynarki wojennej USA zakotwiczonych wzdłuż rzeki James w Wirginii, niedaleko Fort Eustis. Niektóre z nich pochodzą sprzed kilku dziesięcioleci i mogłyby zostać przywrócone do służby w razie potrzeby. Okręty stoją w długich rzędach na wodzie, szare i ciche, pod nadzorem Maritime Administration. Ta flota jest jednym z krajowych miejsc przechowywania jednostek oczekujących między służbą a rozbiórką.
Koch Battle Tank Dismantling to niemiecka firma zajmująca się rozbiórką wycofanych pojazdów wojskowych. Na tym terenie stare czołgi i inne pojazdy bojowe są rozkładane na części w celu odzyskania metalu i elementów nadających się do ponownego użytku. To miejsce wpisuje się w globalną historię maszyn, które po zakończeniu służby trafiają do zakładów rozbiórki.
Cmentarzysko samolotów w Bangkoku to miejsce, gdzie stare samoloty pasażerskie zostały zamienione w domy. Kadłuby stoją w jednej z dzielnic Bangkoku, a rodziny naprawdę w nich mieszkają. To, co kiedyś przewoziło pasażerów przez powietrze, służy dziś jako schronienie w jednym z najbardziej zatłoczonych miast Azji.
Reserve Fleet of Suisun Bay spoczywa w osłoniętej części zatoki, na wschód od San Francisco. Dziesiątki wycofanych ze służby okrętów wojskowych i statków handlowych stoją tu na kotwicy, zarządzane przez amerykańską Administrację Morską jako rezerwa narodowa. Statki są utrzymywane w gotowości na wypadek sytuacji awaryjnej, choć wiele z nich dryfuje w tych wodach od dziesięcioleci. Część z nich trafia ostatecznie na sprzedaż lub złomowanie.
Carhenge stoi pośrodku prerii w Nebrasce i jest repliką Stonehenge zbudowaną z 39 samochodów pomalowanych na szaro. Jim Reinders wzniósł ją w 1987 roku ku pamięci swojego ojca. Pojazdy ustawiono tak, by odwzorować kształt prehistorycznego monumentu w Anglii, z samochodami stojącymi pionowo tworzącymi krąg i innymi ułożonymi poziomo jako nadproża. Carhenge pokazuje, jak wycofane pojazdy mogą zyskać drugie życie jako plenerowa instalacja artystyczna.
Pacific Aircraft Storage na pustyni w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania samolotów na świecie. Tysiące wojskowych i cywilnych maszyn stoi w długich rzędach pod otwartym niebem. Suche pustynne powietrze chroni metal przed rdzą, dzięki czemu samoloty mogą stać przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Niektóre czekają na wykorzystanie jako źródło części zamiennych, inne na możliwy powrót do służby lub ostateczny demontaż.
Stocznie złomowania statków w Chittagong należą do największych tego rodzaju na świecie. Wycofane ze służby statki handlowe są rozbierane ręcznie, bezpośrednio na plaży. Podczas przypływu statki są wyciągane na piasek, a następnie demontowane etapami. Blachy stalowe, silniki, kable i inne części są odzyskiwane i odsprzedawane. Materiały zasilają lokalny przemysł stalowy i wiele firm recyklingowych w regionie.
Roswell Aircraft Storage leży na pustyni w południowo-wschodnim Nowym Meksyku. Suchy klimat spowalnia korozję, co sprawia, że jest to jedno z miejsc na świecie, gdzie wycofane samoloty mogą być przechowywane przez długi czas bez zbyt szybkiego niszczenia. Rzędy cywilnych i wojskowych samolotów stoją na ziemi: jedne czekają na powrót do służby, inne są gotowe do rozebrania na części lub recyklingu. To miejsce jest częścią globalnej historii o tym, co dzieje się z samolotami, gdy przestają latać.
Cmentarz Terunyan leży nad brzegiem jeziora Batur na Bali i można do niego dotrzeć wyłącznie łodzią. Należy do społeczności Bali Aga, uznawanej za pierwotnych mieszkańców wyspy. Tutaj zmarłych nie kremuje się ani nie grzebie. Ciała układa się na ziemi i przykrywa bambusowymi konstrukcjami pod starym drzewem banyan. Mówi się, że drzewo pochłania zapachy rozkładu. Ta praktyka różni się zasadniczo od hinduskiej kremacji stosowanej w pozostałej części Bali.
Na cmentarzysku pojazdów w Czarnobylu stoją setki maszyn wysłanych do usuwania skutków katastrofy reaktora w 1986 roku. Helikoptery, wozy strażackie i ciężki sprzęt zostały tu porzucone, bo pochłoniięte przez nie promieniowanie uniemożliwiało ich przetransportowanie. Od tamtej pory rdzewieją na otwartym powietrzu, w strefie wykluczenia wokół elektrowni jądrowej.
Cmentarzysko statków na Staten Island leży wzdłuż Arthur Kill, pływowego cieśniny oddzielającej Staten Island od New Jersey. Od dziesięcioleci spoczywają tam ponad setki zardzewiałych kadłubów. Większość jednostek pochodzi z początku XX wieku i została tu odholowana po wycofaniu ze służby. Parowce, holowniki, barki i statki towarowe leżą obok siebie w mętnej wodzie. Teren jest własnością prywatną i zamknięty dla publiczności. Wraki powoli toną w błocie i stopniowo porastają roślinnością.
McBarge zostało zbudowane w 1986 roku jako pływący pawilon McDonald's na Wystawę Światową Expo 86 w Vancouverze. Ta sześciokątna konstrukcja z betonu i stali mieściła restaurację fast food przez sześć miesięcy trwania imprezy. Po zakończeniu wystawy McBarge straciło swoje przeznaczenie i przez lata stało zacumowane w zatoce Burrard Inlet, zanim zostało odholowane do różnych dróg wodnych w regionie. Pomimo kilku planów renowacji i propozycji ponownego wykorzystania na przestrzeni dekad, dziś pozostaje opuszczone i zakotwiczone.
Cmentarz statków w Nawadhibu ciągnie się wzdłuż wybrzeża tego mauretańskiego półwyspu i gromadzi dziesiątki wraków nawarstwiających się od lat 80. Kutry rybackie, statki towarowe i inne jednostki porzucono tu, gdy ich właściciele zbankrutowali, przepisy rybackie się zmieniły lub statki stały się po prostu za stare, by pływać. Zardzewiałe kadłuby wystają z płytkiej wody zatoki i są dobrze widoczne z brzegu.
Cmentarz czołgów w Asmarze leży na obrzeżach erytrejskiej stolicy. Setki pojazdów wojskowych z wojny o niepodległość Erytrei przeciwko Etiopii, toczonej w latach 1961-1991, rdzewieje tu na otwartym polu. Radzieckie czołgi, pojazdy opancerzone, działa i ciężarówki różnego pochodzenia leżą porozrzucane bez ładu. Większość pochodzi z zapasów byłej armii etiopskiej i została tu porzucona po uzyskaniu przez Erytreę niepodległości w 1993 roku. Spacer po tym miejscu to zetknięcie się z trzydziestoma latami konfliktu zbrojnego poprzez jego materialne ślady.
Cmentarz Pociągów w Uyuni leży około trzech kilometrów od miasta Uyuni, na boliwijskiej solnej pustyni, na wysokości około 3700 metrów nad poziomem morza. Ponad 100 lokomotyw i wagonów rdzewieje tu od lat 40. XX wieku, porzuconych po upadku przemysłu wydobywczego. Pociągi te przewoziły niegdyś rudy z andyjskich kopalń. Słone środowisko przez dziesięciolecia niszczyło metal, nadając maszynom zniszczony wygląd, który czyni je świadkami minionej epoki.
Cmentarz samochodów w Båstnäs lezy gleboko w szwedzkim lesie i miesci okolo 1000 pojazdów z powojennych dekad. W latach 50. XX wieku handlarz zlomem zaczal skladowac wycofane z uzytku samochody na swoim terenie. Dzis drzewa wyrastaja przez maski silnikow, a mech pokrywa zardzewiałe nadwozia Volvo, Saabów, Fordów i innych europejskich modeli. To miejsce pokazuje, jak natura powoli odzyskuje to, co ludzie porzucili.
Auto & Technik Museum Sinsheim posiada jedną z największych kolekcji technicznych w Europie, obejmującą zabytkowe samochody, samoloty, lokomotywy, motocykle i pojazdy wojskowe. Na dachu głównego budynku stoją dwa samoloty naddźwiękowe: Concorde linii Air France oraz Tupolew TU-144. Oba można zwiedzać od środka. Muzeum zostało otwarte w 1981 roku i pokazuje, jak maszyny transportowe zmieniały się przez pokolenia.
Lotnisko Phoenix-Goodyear w Arizonie służyło po drugiej wojnie światowej jako miejsce składowania nadwyżkowych samolotów wojskowych Sił Zbrojnych USA. Maszyny, których wojsko już nie potrzebowało, trafiały tutaj, by czekać na ponowne wykorzystanie, rozbiórkę lub złomowanie. To lotnisko pokazuje, jak Stany Zjednoczone radziły sobie z ogromną nadwyżką sprzętu wojskowego po 1945 roku.
Mojave Spaceport leży na pustyni w Kalifornii, gdzie suche powietrze spowalnia korozję wycofanych samolotów pasażerskich. Dzięki temu można je przechowywać przez długi czas, czekając na ewentualne ponowne użycie, pozyskanie części zamiennych lub ostateczny demontaż. Na terenie obiektu widać rzędy maszyn z różnych epok, ustawionych obok siebie pod otwartym niebem.
Lotnisko Kingman w Arizonie to jedno z największych miejsc przechowywania wycofanych samolotów komercyjnych w Stanach Zjednoczonych. Suchy klimat pustyni Mojave spowalnia korozję i pozwala utrzymać maszyny w dobrym stanie przez długi czas. Linie lotnicze przysyłają tu swoje stare samoloty na tymczasowe przechowywanie lub całkowity demontaż. Nadające się do ponownego użycia części są odsprzedawane, a materiały takie jak aluminium trafiają do recyklingu.
Lotnisko Southern California Logistics Airport leży na pustyni Mojave, na północny wschód od Los Angeles. Suche powietrze spowalnia zużycie zaparkowanych samolotów, dlatego linie lotnicze przywożą tu wycofane maszyny. Długie rzędy samolotów Boeing i Airbus czekają na płycie lotniska, aż zostaną przywrócone do służby, sprzedane lub rozebrane.
Pinal Airpark lezy na pustyni Sonora w Arizonie, gdzie suche powietrze spowalnia korozje. Linie lotnicze przysylaja tu wycofane samoloty, aby je skladowac, serwisowac lub rozbierac. Niektore maszyny sa rozmontowywane w celu odzysku czesci, inne czekaja na ziemi na ewentualny powrot do sluzby. Rzedy handlowych samolotow stojacych pod pustynnym sloncem tworza niezwykly widok.
Asia Pacific Aircraft Storage to miejsce długoterminowego przechowywania samolotów komercyjnych na Terytorium Północnym Australii. Suchy klimat regionu chroni konstrukcje samolotów przed korozją, gdy nie są używane. Linie lotnicze przywożą tu swoje maszyny, gdy chcą je tymczasowo przechować lub trwale wycofać z eksploatacji. Samoloty stoją na utwardzonych nawierzchniach, zabezpieczone i przygotowane do długiego postoju.
Baza Aérienne 279 Châteaudun to miejsce przechowywania wycofanych z czynnej służby francuskich samolotów wojskowych. Maszyny, które nie latają już regularnie, trafiają tutaj i czekają na dalsze kroki: rozkładanie na części lub odzyskiwanie podzespołów. Baza znajduje się w pobliżu miasta Châteaudun i pełni stałą rolę w zarządzaniu końcem okresu eksploatacji wojskowych statków powietrznych we Francji.
Na lotnisku Tarbes-Lourdes-Pyrénées dziala obiekt, w którym wycofane z eksploatacji samoloty pasażerskie z Europy i innych części świata są przechowywane i rozbierane. Maszyny stoją rzędami na płycie lotniska, czekając na demontaż. Odzyskane części trafiają do ponownego użytku, metal jest przetapiany, a kolejne samoloty stopniowo znikają z tego miejsca.
Lotnisko Teruel nie obsługuje regularnych połączeń pasażerskich. Zamiast tego pełni rolę miejsca postojowego i serwisowego dla samolotów wycofanych z aktywnej służby. Rzędy dużych maszyn stoją na płycie lotniska, czekając na przegląd, długoterminowe składowanie lub złomowanie. Suchy klimat regionu Aragonii spowalnia korozję, co sprawia, że Teruel jest jednym z głównych miejsc tego rodzaju w Europie.
Międzynarodowe lotnisko w Trypolisie zostało poważnie uszkodzone podczas libijskich wojen domowych i dziś pełni rolę mimowolnego cmentarzyska samolotów. Na terenie całego obiektu stoją zniszczone i wycofane z eksploatacji maszyny różnych linii lotniczych, porzucone tam, gdzie się znajdowały. Pasy startowe, terminale i hangary noszą ślady walk. To miejsce jest bezpośrednim świadectwem tego, co konflikt może zrobić z cywilną infrastrukturą.
Regionalny port lotniczy Abilene w zachodnim Teksasie posiada teren magazynowania i rozbiórki wycofanych samolotów komercyjnych. Suchy klimat regionu sprzyja przechowywaniu maszyn na zewnątrz, zanim zostaną rozebrane. Odzyskane części i materiały są ponownie wykorzystywane.
Baza Sił Powietrznych Davis-Monthan w Tucson mieści największy na świecie magazyn samolotów. Suche pustynne powietrze Arizony zapobiega korozji, dzięki czemu tysiące wycofanych wojskowych maszyn może stać na zewnątrz przez wiele lat bez poważnych uszkodzeń. Rząd za rzędem samolotów rozciąga się po pustynnym gruncie: jedne czekają na rozmontowanie w celu pozyskania części, inne są trzymane w rezerwie na wypadek ponownego użycia.
Sonoran Desert Museum w Tucson posiada dużą kolekcję wojskowych samolotów z różnych okresów historii lotnictwa. Suche pustynne powietrze chroni metalowe konstrukcje przed rdzą i zniszczeniem. Odwiedzający mogą z bliska zobaczyć myśliwce, bombowce i samoloty transportowe, które służyły podczas II wojny światowej, wojny koreańskiej i wojny wietnamskiej.
Cmentarzyska samolotów na pustyni Sonora wykorzystują suchy klimat do długoterminowego przechowywania wycofanych samolotów wojskowych i cywilnych. Niska wilgotność spowalnia korozję i utrzymuje maszyny w stanie pozwalającym na ich ponowne użycie. Niektóre samoloty są rozbierane na części zamienne, inne czekają gotowe do ponownej aktywacji. Patrząc na te tereny, widzi się rzędy za rzędami nieruchomych maszyn czekających w pustynnym upale.
Stocznia złomowania statków w Gadani leży na wybrzeżu Beludżystanu i należy do największych tego rodzaju na świecie. Stare statki towarowe i tankowce są wyciągane na brzeg i rozbierane ręcznie przez pracowników. Odzyskiwane stal, miedź i aluminium trafiają do lokalnych zakładów recyklingu. Praca jest ciężka, a substancje takie jak azbest i pozostałości olejowe wpływają negatywnie na otoczenie.
Cmentarzysko samolotów przy regionalnym lotnisku Marana przechowuje wycofane ze służby samoloty komercyjne i prywatne. Suchy pustynny klimat Arizony spowalnia ich niszczenie i pozwala na długotrwałe składowanie. Wiele zaparkowanych tu maszyn jest stopniowo rozbieranych, by odzyskać części zamienne do jeszcze aktywnych samolotów. Długie rzędy maszyn różnych producentów zajmują teren lotniska, tworząc obraz cichego parkingu, gdzie samoloty czekają na swój ostatni dzień.
Wraki statków wzdłuż Arthur Kill Road leżą wpół zanurzone w wodzie, wpół na brzegu, a ich zardzewiałe kadłuby wyłaniają się z mułu. Jednostki te pochodzą z różnych epok żeglugi morskiej i po prostu zostały tu porzucone na przestrzeni dziesięcioleci. Słona woda powoli trawi metal, a widok zmienia się z każdym przypływem. To nieoczekiwane miejsce pokazuje, co dzieje się z maszynami pozostawionymi naturze pod koniec ich służby.
Na lotnisku Manas w Biszkeku znajduje się teren, na którym stoją stare samoloty pasażerskie i cargo z czasów sowieckich. Czekają tam na rozebranie lub ewentualne ponowne wykorzystanie. Przechodząc obok tych maszyn, można zrozumieć, jak wyglądało lotnictwo w Azji Centralnej kilkadziesiąt lat temu.
Port w Al Hudaydah to jedno z miejsc na świecie, gdzie stare tankowce są rozbierane na części. Statki są wyciągane na brzeg i demontowane kawałek po kawałku. Pracownicy odzyskują metal i inne materiały z kadłubów. Wzdłuż tego odcinka wybrzeża w Jemenie można jednocześnie rozbierać kilka jednostek.
Lake Michigan Naval Storage to podwodny cmentarz z czasów II wojny światowej. W latach 1942-1945 Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych używała dwóch lotniskowców, USS Sable i USS Wolverine, jako pływających platform szkoleniowych na jeziorze Michigan. Około stu samolotów rozbiło się podczas ćwiczeń lądowania i zatonęło na dnie, na głębokości od 30 do 90 metrów. Wraki spoczywają tam do dziś, niemal nienaruszone, i przypominają o zapomnianym rozdziale historii wojskowego lotnictwa.
James River Reserve Fleet to grupa wycofanych okrętów marynarki wojennej USA zakotwiczonych wzdłuż rzeki James w Wirginii, niedaleko Fort Eustis. Niektóre z nich pochodzą sprzed kilku dziesięcioleci i mogłyby zostać przywrócone do służby w razie potrzeby. Okręty stoją w długich rzędach na wodzie, szare i ciche, pod nadzorem Maritime Administration. Ta flota jest jednym z krajowych miejsc przechowywania jednostek oczekujących między służbą a rozbiórką.
Koch Battle Tank Dismantling to niemiecka firma zajmująca się rozbiórką wycofanych pojazdów wojskowych. Na tym terenie stare czołgi i inne pojazdy bojowe są rozkładane na części w celu odzyskania metalu i elementów nadających się do ponownego użytku. To miejsce wpisuje się w globalną historię maszyn, które po zakończeniu służby trafiają do zakładów rozbiórki.
Cmentarzysko samolotów w Bangkoku to miejsce, gdzie stare samoloty pasażerskie zostały zamienione w domy. Kadłuby stoją w jednej z dzielnic Bangkoku, a rodziny naprawdę w nich mieszkają. To, co kiedyś przewoziło pasażerów przez powietrze, służy dziś jako schronienie w jednym z najbardziej zatłoczonych miast Azji.
Te cmentarze pokazują, jak radzimy sobie z maszynami, które kształtują nasze życie. Przechadzanie się między rzędami cichych samolotów lub częściowo zatopionych statków skłania do myślenia o odpadach, recyklingu i o tym, co się dzieje, gdy rzeczy, na których polegamy, przestają działać. To szansa, by zobaczyć większy obraz tego, jak działa świat.
