Chapayev monument, Pomnik wojskowy w pobliżu Parku Sosnovka, Sankt Petersburg, Rosja

Pomnik Czapajewa to brązowa grupa rzeźbiarska w Sankt Petersburgu, ustawiona przed główną fasadą Wojskowej Akademii Łączności im. Budionnego. Ma 4,5 m wysokości: 3-metrowa konna figura dowódcy dywizji Wasilija Czapajewa na wspiętym koniu, otoczona siedmioma postaciami — komisarzem, marynarzem bałtyckim, starym żołnierzem, robotnicą, partyzantem, Baszkirem i czerwonoarmistą — wzorowanymi na weteranach jego dywizji. Dwunastotonowa grupa z brązu stoi na stopniowanym granitowym cokole o wysokości 1,3 m, pochylonym tak, by postacie zdawały się zmierzać ku centrum miasta.

Matvey Manizer wymodelował grupę rzeźbiarską w 1932 roku dla Samary (wówczas Kujbyszewa), korzystając ze zdjęć weteranów dywizji Czapajewa; pozował mu syn dowódcy, Aleksandr. Z inicjatywy Siergieja Kirowa w latach 1933–1934 w pracowni Manizera przy ulicy Piesocznej wykonano drugi odlew z brązu dla Leningradu. Przewożony między podwórkami wyspy Krestowskiej i wyspy Jeleniej, zimą 1942–1943 został wciągnięty przez kadetów na dziedziniec Akademii Łączności i ustawiony na postumencie z bali — jedyny pomnik wzniesiony w Leningradzie podczas blokady. W 1968 roku obrócono go o 90° na nowym granitowym cokole projektu Nikołaja Browkina i odsłonięto 4 listopada.

Siedem postaci wokół konia Czapajewa to portrety autentycznych weteranów jego dywizji: komisarza, marynarza bałtyckiego, starego żołnierza, robotnicy, partyzanta, Baszkira i czerwonoarmisty. Manizer studiował fotografie i spotykał się z ocalałymi, by odtworzyć ich twarze. Plac przed pomnikiem jest miejscem wydarzeń miejskich i akcji politycznych.

Pomnik stoi na dziedzińcu Wojskowej Akademii Łączności im. Budionnego, naprzeciw fasady głównego budynku. Od 2014 roku chroniony obszar wokół pomnika jest zamknięty dla bliskiego podejścia; w święta wstęp jest wolny, gdy na placu odbywają się uroczystości i wydarzenia wojskowo-patriotyczne. Przy ustawianiu na granitowym cokole rzeźbę obrócono o 90°, dlatego grupa zmierza teraz w stronę centrum miasta.

Syn przedstawionego dowódcy służył jako fizyczny model dla rzeźbiarza przy tworzeniu rysów twarzy i postawy głównej postaci. To osobiste połączenie między rodziną a reprezentacją artystyczną czyni dzieło szczególnie interesującym z perspektywy artystycznej.