Solovetsky state Museum-reserve, Kompleks muzealny na Wyspach Sołowieckich, Rosja

Założony w 1967 roku na terenie klasztoru Sołowieckiego Sołowiecki Państwowy Rezerwat Muzealny przechowuje ponad 250 nieruchomych zabytków i ponad 1 000 obiektów dziedzictwa kulturowego, od V tysiąclecia p.n.e. do XX wieku. Jego budynki obejmują zespół Uspieński z jednofilarową salą refektarzową (1552–1557), sobór Przemienienia Pańskiego (1558–1566) oraz mury i baszty forteczne z końca XVI i początku XVII wieku. Rezerwat obejmuje także system jezior i kanałów wysp oraz dużą pogańską świątynię z budowlami kultowymi i grobowymi.

Mnisi założyli monastyr na wyspach w XV wieku, a z czasem stał się on jednym z najważniejszych ośrodków religijnych północnej Rosji. W XX wieku władze sowieckie przekształciły to miejsce w jeden z pierwszych obozów pracy systemu Gułagu.

Główne sanktuaria monastyru przechowują relikwie założycieli Zosimy, Sawwacjusza i Germana, dziś w cerkwi Filipa Metropolity (1798–1799), dokąd pielgrzymi przychodzą je czcić. Cerkiew św. Germana Sołowieckiego (1859) jest kaplicą grobową wzniesioną nad grobami Sawwacjusza (zmarł 1435), Germana (zmarł 1484) i Markella (zmarł 1663).

Na wyspy można dotrzeć łodzią lub małym samolotem, a połączenia w dużym stopniu zależą od pory roku. Warto zaplanować podróż z dużym wyprzedzeniem, ponieważ arktyczna pogoda może niespodziewanie utrudnić dostęp.

Mnisi zbudowali system kanałów łączących dziesiątki naturalnych jezior na wyspach, by transportować słodką wodę i ułatwiać przemieszczanie się między różnymi częściami terenu. Fragmenty tej sieci są do dziś widoczne i można je zobaczyć podczas wizyty.