Grotta di San Michele, Kościół jaskiniowy w Faicchio, Włochy.

Grotta di San Michele to naturalna jaskinia na Monte Monaco di Gioia w gminie Faicchio, na wysokości około 500 metrów. Jej półkolisty otwór ma sześć metrów wysokości. Wewnątrz kamienne schody rozgałęziają się i prowadzą do pierwszej komory używanej jako kościół, szerokiej na 10 metrów, długiej na 6 i wysokiej na 5, ze stalaktytami i stalagmitami; druga komora zachowuje freski z XII wieku, a trzecia jest bogata w formacje wapienne.

Longobardowie przystosowali grotę do kultu archanioła Michała około 700 roku. W XII wieku została odrestaurowana i ozdobiona freskami, a w 1172 roku uroczyście poświęcona. W 1446 roku przyłączono ją jako proste beneficjum do kolegiaty Santa Maria Assunta w Faicchio; w 1596 roku monsignor Savino odnotował, że nie odprawiano tam już mszy.

Nazwa groty pochodzi od archanioła Michała, któremu Longobardowie poświęcili ją około 700 roku. Umieszczona w 2002 roku nad drzwiami wejściowymi ceramiczna tablica z Cerreto przedstawia Michała pokonującego diabła mieczem i wagą, na której waży się dusze. Wnętrze zdobią XII-wieczne freski, w tym Madonna z Dzieciątkiem z greckimi literami „MHR OU”, Matka Boża.

Do groty nie prowadzą żadne drogi: można do niej dojść tylko dwoma szlakami, jednym od klasztoru San Pasquale (około 2,5 km i około 400 m różnicy wzniesień) i drugim z Fontanavecchia. Przy wejściu stoi schronienie z końca XVIII wieku z dwiema kondygnacjami pomieszczeń, a w okolicy ustawiono ławy i miejsca na grilla na postoje.

Druga komora groty kryje studnię zbierającą wodę skapującą ze stalaktytów. Jej XII-wieczne freski, dzieło jednego artysty o wyraźnych wpływach bizantyjskich, przedstawiają Madonnę z Dzieciątkiem, a pod nią greckie inicjały „MHR OU” (Matka Boża). Wilgoć sprawiła, że zachowały się w złym stanie.