Cuba di Santa Domenica, Kaplica bizantyjska w Castiglione di Sicilia, Włochy.

Cuba di Santa Domenica to wiejska kaplica koło Castiglione di Sicilia, zbudowana na kwadratowym, ściśle geometrycznym planie: krzyż łaciński z trzema nawami, transeptem i jedną absydą, zamknięty w kubicznych formach. Dwukondygnacyjna fasada jest trójdzielna, z dwoma przyporami po bokach środkowego portalu. Romańska trifora górnej kondygnacji łączyła kamień lawowy, cegłę i wapień; jej dwie smukłe kolumienki zaginęły, lewa pękła w starożytności, pozostawiając ścięty murek.

Kaplicę długo przypisywano Bizantyńczykom i wiązano z monastycyzmem bazyliańskim, datując ją na VII–IX wiek. Analiza techniki budowlanej, układu przestrzennego i otaczającego terenu sytuuje ją dziś między X a XI wiekiem, pod panowaniem islamskim, a następnie normandzkim. Badania ruin przeprowadzone przez Sebastiana Agatiego doprowadziły 31 sierpnia 1909 roku do uznania jej za pomnik narodowy.

Miejscowi nazywają kaplicę 'a cubula, zapewne od średniowiecznołacińskiego cupula, beczułka, co wiąże się ze sklepieniem pseudo-mukarnas we wnętrzu. Sklepienie to, oparte na splocie żagli, wyprzedza architekturę islamską lub się nią inspiruje. Wschodnia bifora była ustawiona tak, by światło pełni księżyca wchodzące podczas wigilii paschalnej wyznaczało początek Wielkanocy.

Kaplica stoi na otwartej wsi przy rzece Alcantara, dostępna drogami wiejskimi z Castiglione di Sicilia. Fasada została zmieniona podczas renowacji w 1959 roku, która nadała środkowej części obecny płaski wygląd. Światło wpada głównie przez wschodnią biforę i dwa małe okna transeptu, dlatego wnętrze jest ciemne.

Wykopaliska archeologiczne w latach dziewięćdziesiątych ujawniły szczątki szkieletowe w pobliżu kaplicy, wskazując na obecność małego średniowiecznego cmentarza. To odkrycie pokazuje, że kaplica służyła jako centrum małej wiejskiej społeczności.