Cluviae, Stanowisko archeologiczne w Casoli, Włochy

Cluviae to rzymskie municipium koło Piano Laroma w Casoli, którego mur o obwodzie około 1560 m zamyka obszar o szerokości 680 m. Wykopaliska prowadzone od 1966 r. odsłoniły teatr, termy za jego caveą, brukowane ulice i kanały; mury wzniesiono w opus reticulatum i opus incertum. Pięć bram otwierało obwód, a dwie zachowały się częściowo z kwadratowymi wieżami od strony rzeki Avello.

Tytus Liwiusz podaje, że w 311 r. p.n.e. Rzymianie wysłali wojska pod wodzą konsula Gajusza Juniusza Bubulcusa Brutusa w okolice Cluviae, by uniemożliwić Etruskom połączenie się z Samnitami. Miasto zbudowane na miejscu ufortyfikowanej osady tubylczej stało się rzymskim municipium, którego rozwój urbanistyczny datuje się od I w. p.n.e. do połowy I w. n.e. Po najazdach bizantyjskich i saraceńskich w VIII–IX w. zostało opuszczone i zasypane przez osunięcia ziemi.

Nazwa Cluviae przetrwała w brązowej tablicy z 384 r. n.e., sporządzonej w imieniu Cluvinses Carricini i znalezionej w Bufalara, w gminie San Salvo. De Petra podaje, że miejscowe nazwy odwołują się do Rzymu: okolicę nazwano Roma, a płynący przez nią strumień Aventino, jak rzymskie wzgórze. Znaleziska, od portretu julijsko-klaudyjskiego po mozaiki i kapitele, przechowuje narodowe muzeum archeologiczne w Chieti.

Pozostałości leżą w przysiółku Piano Laroma w Casoli, w prowincji Chieti, na terenie zasypanym przez osunięcia ziemi na przestrzeni wieków. Przebieg murów miejskich, teatr po wschodniej stronie i pięć bram, z których dwie zachowały kwadratowe wieże od strony rzeki Avello, najlepiej czyta się pieszo wzdłuż zachowanych odcinków. Część teatru przykryły nowsze domy, dlatego plan jest czytelniejszy niż mur.

Tablica z 384 n.e. znaleziona tutaj dokumentuje stosunki polityczne między tym miastem a sąsiednimi społecznościami. Ten dokument oferuje rzadki wgląd w to, jak miasta zawierały wzajemne porozumienia w tamtych czasach.