Casa dei Grifi, Stanowisko archeologiczne na wzgórzu Palatyn, Rzym, Włochy

Casa dei Grifi to republikański dom rzymski na Palatynie, przecięty fundamentami pałacu Domicjana i widoczny tylko częściowo. Jego mury z opus incertum, z późniejszymi naprawami w opus quasi reticulatum, zachowują najstarsze znane malowidła drugiego stylu w Rzymie oraz podłogę w opus scutulatum. Najlepsze dekoracje zdjęto i przechowuje się w Antiquarium na Palatynie.

Dom odsłonięto po raz pierwszy w 1722 r. za sprawą księcia Parmy, a w latach 1910–1913 badał go Giacomo Boni. Starożytna nazwa jest nieznana; obecna pochodzi od stiukowych gryfów. Plan i wystrój wskazują na siedzibę rzymskiego arystokraty, współczesnego Cyceronowi lub Krassusowi.

Nazwa pochodzi od stiukowej lunety z dwoma gryfami flankującymi winorośl wyrastającą z kępy akantu, w sali, której sklepienia i lunety zachowują jedyne stiukowe reliefy. Malowidła sytuują się między pierwszym a drugim stylem pompejańskim, a te w drugim stylu są najstarszymi znanymi tego typu.

Dom znajduje się pod północnym skrzydłem pałacu Domicjana, przecięty fundamentami pałaców Nerona i Domicjana: widoczna jest tylko część, a pełnego planu nie da się odtworzyć. Parter, w dużej mierze podziemny, został porzucony i zasypany, gdy piętro było jeszcze używane. Najlepsze zdjęte malowidła znajdują się dziś w Muzeum Palatynu.

Nazwa nie pochodzi od fresku, lecz od stiukowej lunety z dwoma gryfami flankującymi winorośl wyrastającą z kępy akantu. Relief zachował się na sklepieniu lub lunecie, natomiast malowidła ścienne zdjęto i przeniesiono do Antiquarium na Palatynie.