Chirbet Beit Lehi, Stanowisko archeologiczne w Dystrykcie Południowym, Izrael

Khirbet Beit Lei to stanowisko archeologiczne w rejonie południowym zawierające komory grobowe i struktury religijne wycinane w skale. Jaskinie zawierają starożytne napisy hebrajskie i pokazują ślady osadnictwa od czasów hellenistycznych do okresu bizantyjskiego.

Dwie jaskinie grobowe z epoki żelaza II odsłonięto w 1961 roku podczas budowy drogi przez Żydowski Fundusz Narodowy i przebadano w 1963 roku pod kierunkiem Josepha Naveha. Następnie wzgórze zajmowała w III–II wieku p.n.e. wioska idumejska, zniszczona przez pożar, a potem zasiedlona przez ludność żydowską z łaźniami rytualnymi i prasami do oliwek. Około 500 roku n.e. wzniesiono kościół bizantyjski, a z okresu mameluckiego pochodzą dalsze pozostałości zabudowy.

Tradycja mormońska powiązała arabską nazwę tego miejsca z prorokiem Lehim, a mormoni sfinansowali wykopaliska w 2008 roku. Wzniesiony około 500 roku kościół bizantyjski ma mozaikową posadzkę z łodzią rybacką i dwoma rybakami, z których jeden trzyma rybę na wędce, oraz koszami owoców; większość postaci ludzkich i zwierzęcych została później uszkodzona w czasie ikonoklazmu i wypełniona kamykami mozaiki.

Khirbet Beit Lei leży w wojskowym poligonie strzeleckim, więc wejście wymaga wcześniejszego uzgodnienia. Dojazd prowadzi oznaczoną na czerwono drogą patrolową od drogi 35, około 6 km na wschód od skrzyżowania Beit Guvrin, lub od drogi 358 około 0,5 km na wschód od moszawu Amatzia. Zalecany jest samochód o wysokim prześwicie; parking znajduje się przy wykopaliskach na szczycie. Wiele jaskiń i cystern nie jest oznaczonych ani zamkniętych.

Dwa żaglowce naszkicowane na ścianie grobu skalnego są niespodziewane w grobowcu judzkiego pogórza; odkrywca Joseph Naveh przypisywał im znaczenie symboliczne lub religijne. Ostrożnie sugerował też, że grobowiec należał do rodziny lewickich śpiewaków, sądząc po postaci grającego na lirze, gestach modlitewnych i charakterystycznym nakryciu głowy. Najdłuższy napis, wyryty na wysokości oczu, Naveh odczytał jako deklarację panowania Jahwe.