Villa Romana Baláca, Willa rzymska i muzeum historyczne w Nemesvámos, Węgry.

Villa Romana Baláca to centrum rzymskiego majątku otoczonego nieregularnym kamiennym murem, obejmującego około 9 hektarów, z willą dzierżawcy pośrodku, ogrodem otoczonym murem i innymi budynkami o różnych funkcjach. Budowę rozpoczęto na przełomie I i II wieku; w II i III wieku powstał regularny prostokątny blok centralny, otoczony z trzech stron częściowo ogrzewanym korytarzem z podłogą z terrazzo. Duża gliniana makieta planu pomaga zwiedzającym orientować się wśród numerowanych części budowli.

Baláca było znane jako stanowisko rzymskie już w XVIII wieku, ale wykopaliska rozpoczęto dopiero w 1906 roku pod kierunkiem Gyuli Rhé i prowadzono do 1926 roku. Odkryto wtedy malowidła ścienne w kolorach żółto-fioletowym, czerwonym i czerwono-czarnym oraz mozaiki z drzewami granatu i bażantami. Budowę willi zaczęto pod koniec I wieku, a prostokątny blok centralny ukształtowano w II i III wieku.

Mozaiki i malowidła ścienne pokazują, jak bogaci Rzymianie ozdabiali swoje domy geometrycznymi wzorami i kolorowymi projektami. Można zobaczyć dbałość, którą wkładali w upiększenie swoich pomieszczeń mieszkalnych.

Muzeum funkcjonuje sezonowo, dlatego sprawdzenie godzin otwarcia przed wizytą zapewnia dostęp do miejsca w wybranym dniu. Dostępne są wycieczki z przewodnikiem, które pomagają lepiej zrozumieć pomieszczenia i odkrycia.

Mozaikę z sali 20 przeniesiono w 1925 roku do Muzeum Narodowego Węgier, natomiast wielka posadzka mozaikowa z sali 31 pozostaje na miejscu. Archeolog Rhé Gyula rozpoczął wykopaliska w 1906 roku, a później kierowała nimi Palágyi Sylvia.