Abbaye de Sainte-Marie-au-Bois, Opactwo premonstratensów w Vilcey-sur-Trey, Francja

Opactwo Sainte-Marie-au-Bois to dawny klasztor norbertanów w Vilcey-sur-Trey w Meurthe-et-Moselle, wzniesiony przy źródle w dnie małej doliny. Jego romańskie pozostałości pochodzą z XII wieku, a budynki ukończono krótko po 1150 roku. Długi, niski gmach z jasnoszarego kamienia ma stromy dach z czerwonobrązowej dachówki; po lewej wysoka fasada ze trójkątnym szczytem i małym okrągłym oknem nad ciemnym wejściem, po prawej niższe skrzydło z małymi ciemnymi oknami za niskim murem.

Ufundowany przez księcia Lotaryngii Szymona I między 1130 a 1139 rokiem w pobliżu jego zamku Prény, klasztor długo uchodził za pierwszy dom zakonu w Lotaryngii, co dziś odrzucają historycy: projekt powstał zapewne na soborze w Liège w 1131 roku. Pierwszym opatem był Richard, uczeń Norberta z Laon, a budynki ukończono wkrótce po 1150 roku.

Nazwa Sancta Maria in Nemore (Maria w Lesie) odnosi się do zalesionej doliny, w której zbudowano opactwo. Kanonicy norbertańscy obsługiwali parafie Vilcey-sur-Trey, Viéville-en-Haye, Pagny-sur-Moselle, Onville, Manonville, Hagéville, Bey-sur-Seille i Lanfroicourt. W 1257 roku założyli w Pont-à-Mousson seminarium Saint-Nicaise, kształcące nowicjuszy z lotaryńskich domów norbertańskich.

Dawna opactwo leży w dnie niewielkiej zalesionej doliny, dostępnej z Vilcey-sur-Trey; zachowane budynki są dziś gospodarstwem, więc dostęp nie jest ciągły. Zwiedzanie odbywa się podczas dni otwartych zabytków, z oprowadzaniem po romańskich reliktach. Zespół jest wpisany jako zabytek; teren i zachowane mury to najważniejsze do zobaczenia.

W 1257 roku opactwo założyło seminarium Saint-Nicaise w Pont-à-Mousson, gdzie szkolono nowituszów z różnych wspólnot Norbertanów. To pokazuje, jak klasztor wpływał na całą zakonną wspólnotę daleko poza swoimi murami.