Versailles Orangerie, Oranżeria w Wersalu, Francja

Orangeria Wersalska to długi budynek podziemny z grubymi ścianami i sklepieniami zaprojektowany w celu ochrony wrażliwych roślin przed chłodem. Wnętrze rozciąga się na znaczną odległość i zawiera tysiące pojemników z drzewami pomarańczowymi, palmami i innymi roślinami śródziemnomorskimi.

Louis Le Vau zbudował pierwszą oranżerię w latach 1663–1664, aby zaopatrywać mały pawilon myśliwski. Jules Hardouin-Mansart zastąpił ją w latach 1684–1686 obecnym budynkiem, podwajając jego powierzchnię; murowane pawilony opierały się na systemie Jean-Baptiste'a de La Quintinie'a ochrony egzotycznych roślin bez sztucznego ogrzewania. W 1871 roku galerie służyły jako więzienie dla komunardów przed ich przeniesieniem do Satory.

Uprawa cytrusów była modą dworską: francuscy ogrodnicy ograniczali wodę i składniki odżywcze oraz przycinali drzewa, by kwitły przez cały rok, ku radości Ludwika XIV. Kwiat pomarańczy pozostał cenioną ozdobą ślubną, a motywy cytrusowe pojawiają się w rzeźbie, mozaice, hafcie, tkactwie, malarstwie, poezji i pieśniach. John Locke podczas wizyty w Wersalu zauważył, że skrzynie uniemożliwiały właściwe ukorzenienie, nadając drzewom małe korony i grube pnie.

Najlepszy czas na wizytę to maj do października, kiedy pojemniki z roślinami są przenoszone na zewnątrz do otaczających ogrodów. Dostęp jest prosty, ponieważ stanowi część kompleksu pałacu Wersalskiego z wyraźnie oznaczonymi wejściami.

Budynek sprytnie wykorzystuje swoją południową orientację i położenie poniżej górnego ogrodu, aby zmaksymalizować zatrzymanie ciepła bez konieczności sztucznego ogrzewania. Ta metoda pasywnej izolacji była genialnym rozwiązaniem do ochrony roślin w XVII wieku.