Trophonius Oracle, Starożytne greckie sanktuarium w Liwadii, Grecja

Wyrocznia Trofoniosa to podziemna budowla w kształcie pieca na wyrównanym od starożytności szczycie wzgórza Proroka Eliasza w zachodniej Liwadii, zachowana do poziomu gruntu. Jej mury zbudowano z kamieni wtórnie użytych; posadzka o średnicy około 1,90 m ma wąski rowek odpowiadający starożytnemu opisowi stomionu o wysokości zaledwie dwóch piędzi. Wysokość sięga około 3,5 m.

Wyroczni poszukiwano już od 1795 roku, gdy miejscowi i zagraniczni archeolodzy oraz amatorzy zaczęli badać to miejsce na wyrównanym szczycie wzgórza Proroka Eliasza na zachód od Liwadii. Wykopaliska z 1968 roku, prowadzone przy współpracy IX Eforatu Starożytności Prehistorycznych i Klasycznych, odsłoniły podziemną komorę. Najmłodsza ceramika znaleziona na jej posadzce pochodzi z czasu zniszczeń spowodowanych przez Herulów.

Wyrocznia nosiła imię Trofoniosa, postaci lokalnego mitu. W Chmurach Arystofanesa zwrot „zejść do jaskini Trofoniosa” znaczy „zostać ogarniętym strachem”, a w Ionie Eurypidesa Ksutos radzi się Trofoniosa w drodze do Delf. Z inskrypcji wnioskuje się, że trzej królowie macedońscy, Amyntas syn Perdikkasa, Filip II i Antioch IV Epifanes, zostali wtajemniczeni w tym sanktuarium.

Miejsce znajduje się w pobliżu nowoczesnego miasta Livadia w Beocji i najlepiej je odwiedzać w cieplejszych miesiącach, kiedy ścieżki są dostępne. Noś solidne obuwie i poświęć czas na powolne badanie podziemnych pozostałości.

Wąski rowek zachowany w posadzce odpowiada opisowi Pauzaniasza, który wspomina otwór o wysokości zaledwie dwóch piędzi. Monument jest przedmiotem poszukiwań greckich i zagranicznych archeologów oraz amatorów od 1795 roku, a ostatnie ułamki znalezione na posadzce pochodzą z czasu zniszczeń dokonanych przez Herulów.