Eleusinion, Greckie sanktuarium w Starożytnej Agorze Ateńskiej, Grecja

Eleusinion to starożytne święte miejsce w Starej Agorze w Atenach, które wyróżnia się prostokątną strukturą świątyni otoczoną murami obwodnymi. Pozostałości wykazują typowe cechy greckiej architektury religijnej, w tym zachowane fundamenty, podstawy kolumn i elementy portyka widoczne dzisiaj.

Działalność religijna w tym miejscu jest poświadczona od VII wieku p.n.e. Około 575–550 p.n.e. wzniesiono wielokątny mur peribolos z wapienia wokół górnego tarasu i jego skalnej wypukłości. Około 490–480 p.n.e. świątynia zastąpiła otwarty, ogrodzony sanktuarium. W latach 350–325 p.n.e. w murze południowym wykuto drugie wejście; w okresie hellenistycznym Stoa Południowa i zachodni propylon zastąpiły stare wejścia. Sanktuarium funkcjonowało do końca IV wieku n.e.

Nazwa Eleusinion wskazuje, że była to ateńska filia sanktuarium w Eleusis: święte przedmioty Misteriów przynoszono tu przed świętem i trzymano w mieście przez pierwszych pięć dni. Po Misteriach zbierała się tu ateńska rada, by sprawdzić przebieg obrzędów, także czy ktoś nie obraził urzędnika odpowiedzialnego za zakupy. Budynek służył prawdopodobnie także Tesmoforiom, żeńskiemu świętu ku czci Demeter i Kore.

Wykopaliska objęły tylko zachodni pas sanktuarium o szerokości od 18 do 40 metrów; część wschodnia leży pod domami Plaki. Ruiny zajmują dolny odcinek północnego zbocza Akropolu, na południe od Agory, a wzdłuż zachodniej krawędzi biegnie Droga Panatenajska. Podłoże z trawy i kamieni jest nierówne, więc trzeba uważać, gdzie się stąpa.

Pauzaniasz, który odwiedził to miejsce w II wieku n.e., napisał, że sen zabronił mu szczegółowo opisywać wewnętrzne sanktuarium, więc wymienia tylko świątynię Triptolemosa i stojącego przed nią brązowego byka. Jego milczenie wyznacza granicę między zewnętrznym dziedzińcem a świętszą częścią z świątynią Demeter i Kory.