Forte Airolo, Forteca wojskowa w Airolo, Szwajcaria

Forte Airolo to trzypiętrowa forteca wbudowana w zbocze nad Airolo w kantonie Ticino. Jej część bojowa i koszarowa otoczone są fosą chronioną przez trzy kaponiery i przykryte jednometrowymi blokami granitu. Długi, niski betonowy dach z dwoma okrągłymi włazami i masztem spoczywa na ciemnych murach kamiennych.

Zbudowana w latach 1887–1890 według projektu Daniela Freiherra von Salis-Soglio, forteca Airolo miała chronić otwarty w 1882 roku tunel kolejowy pod Świętym Gotardem, drogę przez przełęcz i drogę do Val Bedretto. Granitowe przykrycie oraz broń, m.in. działa bliźniacze i moździerze kulowe Gruson, uczyniły ją jedną z najnowocześniejszych fortec Europy. W 1947 roku wycofano ją z funkcji bojowej, a w 1989 roku częściowo przekształcono w muzeum.

Forte Airolo było częścią tzw. Reduty Narodowej, szwajcarskiego planu wycofania armii w Alpy na wypadek zajęcia nizin. Ta strategia głęboko ukształtowała sposób, w jaki Szwajcarzy rozumieli niezależność swojego kraju w latach wojennych.

Wizyty są zazwyczaj organizowane w formie wycieczek z przewodnikiem prowadzonych przez podziemne korytarze. Zaleca się solidne obuwie, ponieważ podłogi wewnątrz tuneli mogą być nierówne i miejscami wilgotne.

Forteca jest tak głęboko wbudowana w skałę, że jej otwory strzelnicze są praktycznie niewidoczne z zewnątrz i wtapiają się w ścianę skalną. Zwiedzający patrzący na górę z drogi poniżej nie domyśliliby się, co kryje się za tą skalną ścianą.