Mount Graham, Szczyt górski w hrabstwie Graham, Arizona, Stany Zjednoczone

Mount Graham to wierzchołek o wysokości 3267 m w górach Pinaleño, w hrabstwie Graham w Arizonie, około 110 km na północny wschód od Tucson. Górne zbocza i szczyt mają ciemny niebieskoszary kolor, niższe grzbiety odcień czerwonawego brązu, a u ich stóp rozciąga się jasnobeżowa równina doliny, przed którą stoją nieliczne drzewa. Szczyt bywa miejscowo nazywany „High Peak”, ponieważ „Mount Graham” określa też całe pasmo.

Pasma Pinaleño leży blisko północnej granicy ojczyzny Chiricahuów i południowego skraju terytorium Apaczów Zachodnich. W 2002 roku Keeper of the Register uznał, że Dził Nchaa Sí'an, zachodnioapacka nazwa góry, kwalifikuje się do Krajowego Rejestru Miejsc Historycznych na obszarze około 330 000 akrów — największej takiej nieruchomości. Kongres zatwierdził obserwatoria w 1988 roku; w 1993 roku rozpoczął pracę VATT Obserwatorium Watykańskiego, pierwszy z trzech planowanych, a od 2004 roku powstaje Large Binocular Telescope z udziałem pięciu instytutów niemieckich.

Nazwa w języku zachodnich Apaczów, Dził Nchaa Sí'an, znaczy „wielka siedząca góra"; pasmo jest jednym z ich czterech najświętszych szczytów i świętym miejscem dla wszystkich rdzennych ludów regionu. W wierzeniach Apaczów jest porównywane do góry Synaj, gdzie otrzymali „32 pieśni życia" od swojego boga stwórcy. Od 1992 roku Wendsler Nosie i Apache Survival Coalition organizują co roku święty bieg z rezerwatu San Carlos na szczyt.

Latem szlak Swift pozwala pojazdom na łatwe dotarcie do wyższych wysokości, oszczędzając czas dla tych, którzy chcą badać górny obszar góry. Zimowe warunki zamykają tę drogę, wymagając od pieszych rozpoczęcia ze Szannona Campground.

Obserwatorium Watykańskie uruchomiło w 1993 roku teleskop VATT na Mount Graham, pierwsze z trzech planowanych obserwatoriów; później powstał Large Binocular Telescope, w którego budowę zaangażowanych jest m.in. pięć niemieckich instytutów badawczych. Kongres zatwierdził lokalizację w 1988 roku rzadkim pokojowym wyłączeniem z amerykańskich przepisów środowiskowych, przeciw któremu protestowali Apacze z San Carlos i Sierra Club.