Dr Xuma house, Historyczna rezydencja w Sophiatown, Republika Południowej Afryki.

Dom Dr Xumy to parterowy budynek w Sophiatown, wzniesiony z czerwonej cegły w wątku pospolitym do wysokości okien, z otynkowaną częścią powyżej i dachem z falistej blachy. Elewacja frontowa ma zakrzywione okna wykuszowe i łukowe wejście ujęte w proste kolumny, a wsparty na kroksztynach daszek jednospadowy biegnie przez całą szerokość frontu. Plan w kształcie litery L dzielił dom na skrzydło mieszkalne i skrzydło gabinetu lekarskiego Xumy od strony Edward Road.

Budowę domu ukończono w 1935 roku i nadano mu nazwę Empilweni, co oznacza „miejsce życia”. Był domem dr. Alfreda Bitiniego Xumy, lekarza i przewodniczącego Afrykańskiego Kongresu Narodowego, oraz jego drugiej żony Madie Hall Xuma. Xuma opuścił posiadłość do 1957 roku, po tym jak Sophiatown uznano za obszar dla białych na mocy Native Resettlement Act z 1954 roku. Dom był jednym z zaledwie dwóch w Sophiatown, które zachowano po usunięciu czarnych lokatorów i właścicieli.

Dom łączył opiekę medyczną z walką o prawa i godność każdego człowieka. Odwiedzający mogą zobaczyć pomieszczenia, gdzie udzielano pomocy medycznej i jednocześnie organizowano działania na rzecz równości.

Budynek znajduje się na Toby Street w Sophiatown i pełni funkcję Sophiatown Heritage and Cultural Centre. Odwiedzający mogą eksplorować wnętrze i okolice przez cały rok.

Dom otrzymał nazwę Empilweni, czyli w przybliżeniu „miejsce życia”, a jego plan w kształcie litery L pozwalał, by jedno skrzydło służyło jako gabinet lekarski Xumy od strony Edward Road, a drugie pozostawało mieszkaniem. Pisarz Bloke Modisane wspominał go jako pałacowy dom z dwoma garażami wśród skromnej zabudowy Sophiatown.