Putana, Stratowulkan w Prowincji Sur Lípez, Boliwia i Prowincji El Loa, Chile

Putana to stratowulkan na granicy Boliwii i Chile, wydłużony z północy na południe i zbudowany z law i materiału piroklastycznego. Jego 500-metrowy krater szczytowy zawiera dwa mniejsze kratery o szerokości 300 i 130 metrów, z kopułami i potokami lawy w południowej części głównego krateru.

Historia erupcji Putany jest słabo znana: około 1810 roku odnotowano dużą erupcję z niepewnością około dziesięciu lat, a dla lat 1886, 1960 i 1972 istnieją doniesienia o aktywności lub silniejszych fumarolach, choć niektórzy badacze wątpią w jakąkolwiek erupcję historyczną. Między końcem 2009 a początkiem 2010 roku roje wstrząsów towarzyszyły intruzji około 300 000 metrów sześciennych magmy na głębokości około 1 km, która podniosła grunt o około 4 cm.

Nazwa Putana występuje też jako Jorqencal, Jorjencal lub Machuca, a po hiszpańsku pokrywa się ze słowem oznaczającym prostytutkę. Siarkę osadzaną przez fumarole szczytowe wydobywano, a słup gazu o wysokości od 100 do 500 metrów nad kraterem obserwowano już w XIX wieku.

Miejsce najlepiej osiąga się czterokołowym pojazdem z San Pedro de Atacama, przy czym sezonu suchego między majem i październikiem oferuje najkorzystniejsze warunki. Podróż jest wymagająca i wymaga odpowiedniego przygotowania na dużą wysokość i odludne tereny.

Pióropusz fumarol wznosi się od 100 do 500 metrów nad szczytem i obserwowano go już w XIX wieku. Siarka osadzona przez fumarole była wydobywana, a otwory mają od kilku centymetrów do 10 metrów szerokości.