Vahanavank, Średniowieczny klasztor w Kapan, Armenia

Vahanavank to ormiański klasztor na prawym brzegu rzeki Voghdji, na zboczu Tigranasaru. Najstarsza budowla, kościół Surb Grigor Lusavorich, to sklepiona sala z parą zakrystii i bębnem wzniesionym na ogromnych skalnych iglicach. Mniejszy kościół Surb Astvatsatsin, zbudowany 25 metrów dalej, ma inskrypcję z 1086 roku na kamieniu u podstawy wschodniej ściany.

Najstarszą budowlą Wahanawanku, kościół św. Grzegorza Oświeciciela, wzniesiono w 911 roku, pięć lat po poświęceniu klasztoru Tatew, dzięki fundacji księcia Wahana Sjuniego, syna Dzagika z Baghku. W drugiej połowie XI wieku 25 metrów od większego kościoła dostawiono mniejszy kościół Matki Bożej; o jego budowie mówi inskrypcja z 1086 roku na wschodniej ścianie. Klasztor liczył około 100 mnichów i prowadził szkołę klasztorną, w której uczył się Wahan I Sjuneci, bratanek fundatora.

Vahanavank kryje groby królów i książąt Sjuniku, w tym króla Wasaka (zmarłego w 1051 r.), króla Grigora I (zmarłego w 1072 r.) i księżnej Sofi, matki króla Senekerima (zmarłej w 1081 r.). Nazwa klasztoru pochodzi od jego założyciela, księcia Wahana, który według Stepanosa Orbelyana przyjął habit mniszy, aby wyleczyć się z opętania przez demony.

Vahanavank leży 7 km na zachód od Kapanu, na prawym brzegu rzeki Voghdji, na zboczu Tigranasaru. Droga wznosi się przez górzysty teren; do zespołu dochodzi się pieszo z parkingu. Wykopaliska prowadzone są od 1966 roku, a prace restauratorskie od 1978 roku, z większymi robotami w latach 2006-2009.

Hala kolumnowa ma czternaście przęseł z czerwonymi dekoracjami pokazującymi motywy zwierząt i roślin, reprezentując jeden z mniej zauważanych szczegółów kompleksu. Te rzeźbione ozdoby ujawniają rzemiosło i artystyczne umiejętności epoki.