Arakelots Vank, Średniowieczny kompleks klasztorny w prowincji Tavush, Armenia

Klasztor Arakelots składa się z dwóch kościołów w obrębie murów na szczycie wzgórza: głównego kościoła, małej sali kopułowej o wymiarach 10,25 na 7,45 metra, dostawionego do północnego muru, oraz mniejszej jednonawowej bazyliki. Kwadratowy gawit z namiotowym dachem i przecinającymi się łukami przylega do głównego kościoła od zachodu. Główny kościół jest oblicowany mlecznobiałymi, żółtymi i niebieskimi ciosanymi kamieniami, a wewnątrz otynkowany wapnem.

Klasztor Arakelots to fundacja z XIII wieku, a nie z XII, jak się czasem podaje. W średniowieczu dolina Aghstev i jej zbocza były gęsto zaludnione; klasztor i jego wieś tworzyły jedną z dużych osad prowincji Kajen, bramę na szlakach handlowych łączących Gruzję i Aghvank z centralną Armenią. Nie zachowały się wzmianki literackie; jedynymi świadkami jego historycznego życia są inskrypcje kamienne. W marcu 2025 roku kompleks klasztorny i ruiny sąsiedniej starożytnej wsi zostały wpisane na listę europejskich obiektów najbardziej zagrożonych zniszczeniem.

Nazwa klasztoru, Arakelots, znaczy po ormiańsku „klasztor Apostołów”. Główny kościół nie ma ani rzeźbionej dekoracji, ani inskrypcji, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz; jego jedyną ozdobą jest układ mlecznobiałych, żółtych i niebieskawych ciosów w murach zewnętrznych, a wnętrze otynkowano wapnem. W środku zachowały się resztki malowideł ściennych.

Dostęp wymaga podróży nieutwardzoną drogą, która wymaga pewnego wysiłku i odpowiedniego obuwia do poruszania się w górę. Warto poprosić o pomoc sąsiadów, aby otworzyć bramę wjazdową na terenie.

Ruiny karawanseraju leżą około 80 metrów poniżej klasztoru, a nie kilometr dalej. W skład zespołu wchodzi też gawit, zwany zhamatunem, dostawiony do zachodniej ściany głównego kościoła; jego przecinające się łuki otaczają centralny otwór przykryty płytami o grubości 20 cm.