Staré Zámky, Stanowisko archeologiczne w pobliżu Brna-Líšeň, Republika Czeska

Staré Zámky to skalny cypel z konglomeratu nad potokiem Říčka w południowej części Krasu Morawskiego, na terenie Brna-Líšně. Trójkątny człon centralny o powierzchni około 4,5 ha otaczał wał, z wyjątkiem bramy od północnego wschodu; na skraju lasu Haleglétňa zachował się 320-metrowy odcinek wału zewnętrznego o wysokości 2–2,5 m z rowem głębokim na około 2 m.

Najstarsze znaleziska z cypla należą do kultury ceramiki malowanej Moraw, od późnego neolitu do wczesnego eneolitu (V–IV tysiąclecie p.n.e.). W eneolicie ludność kultury pucharów lejkowatych, a później ceramiki kanelowanej, założyła tu gęsto zabudowaną osadę otoczoną wałem i fosą, pozostawiając przedmioty miedziane, marmurowe paciorki i kościane sprzączki pasa. Osadnictwo powróciło w epoce brązu, w okresie lateńskim i na początku wędrówek ludów. Od VIII wieku osadę otaczał ziemny wał z drewnianą palisadą; na początku IX wieku wzniesiono potężne umocnienia, dwór możnowładcy z około 10-metrową drewnianą wieżą strażniczą, budynki zrębowe i prawdopodobnie kościół. Pożar pod koniec okresu wielkomorawskiego uszkodził umocnienia i dwór, a grociki strzał świadczą o wrogim najeździe; wały częściowo odbudowano, a stanowisko przetrwało do końca X wieku.

Nazwa Staré Zámky, „Stare Zamki”, odnosi się do wałów widocznych w lesie Haleglétňa. Ziemny wał z VIII wieku z drewnianą palisadą i umocnienia z początku IX wieku otaczały dwór możnowładcy z około 10-metrową drewnianą wieżą strażniczą i budynkami zrębowymi, prawdopodobnie z kościołem. Podgrodzie służyło jako miejsce pochówku.

Stanowisko jest dostępne poprzez oznakowane ścieżki i najlepiej się je eksploruje w suchych warunkach. Noś solidne buty, ponieważ teren jest nierówny, a podwyższona lokalizacja wymaga pewnego wysiłku fizycznego.

Zewnętrzny wał na południowo-wschodnim skraju lasu Haleglétňa wznosi się jeszcze na 2–2,5 m, a od zewnątrz towarzyszy mu fosa głęboka około 2 m; pozostała część wału zachowała się jedynie jako łagodna fala terenu aż do cmentarza w Líšni.