Památník Velké Moravy, Muzeum archeologiczne w Staré Město, Republika Czeska

Památník Velké Moravy to muzeum zbudowane nad fundamentami kościoła z IX wieku, które eksponuje znaleziska archeologiczne z tego okresu. Kolekcja obejmuje ceramikę, przedmioty metalowe, fragmenty kości i elementy zrekonstruowane, które ilustrują, jak ludzie żyli w tamtych czasach.

Pierwsze wykopaliska prowadzono w 1887 i 1889 r., lecz otwarta w 1897 r. piaskownia niszczyła co roku dziesiątki grobów, uważanych wtedy za pozostałości wojny trzydziestoletniej. Po znalezieniu złotego kolczyka w 1924 r. Antonín Zelnitius kierował od 1928 r. wykopaliskami ratowniczymi; Vilém Hrubý wznowił prace w 1948 r. i w 1949 r. odsłonił fundamenty kościoła salowego z apsydą w kształcie podkowy, pierwszej potwierdzonej architektury wielkomorawskiej w kraju.

Nazwa miejsca wiąże je z Wielkimi Morawami; memoriał otwarto w 1961 r. z wystawą „Veligrad – Staré Město”. Vilém Hrubý, który kierował wykopaliskami od 1948 r., opracował później wystawę „Velkomoravské Staré Město” z 1985 r. na 1100. rocznicę śmierci arcybiskupa Metodego.

Memoriał stoi na zboczu Na Valách nad ulicą Jezuitská, w obrębie ulic Velkomoravská, Na Hradbách i Antonína Zelnitiuse. Budynek zamknięto w 1964 roku z powodu problemów technicznych i otwarto ponownie dopiero w 1966, więc przed przyjazdem warto sprawdzić godziny otwarcia.

Budynek stoi w miejscu, gdzie w 1949 roku Vilém Hrubý odsłonił wypełnione rowy fundamentowe kościoła salowego z absydą w kształcie podkowy — pierwszej udokumentowanej architektury z okresu Wielkich Moraw na ziemiach czeskich. Nad fundamentami najpierw postawiono prowizoryczną drewnianą wiatę, a w latach 1959–1960 zbudowano sam pomnik.