Szańce jabłonkowskie, System fortyfikacji wojskowych w Mostach koło Jabłonkowa, Republika Czeska.

Szańce jabłonkowskie to system fortyfikacji wzniesiony wzdłuż dawnej granicy śląsko-węgierskiej na przełęczy jabłonkowskiej. Główna twierdza, Wielki Szaniec, stała na wzgórzu Dejůvka (637 m), a później na pobliskim wzgórzu (607 m) w dzisiejszych Mostach koło Jabłonkowa. Na miejscu zachowały się ziemne wały, fosy i ślady bastionów, a w pobliżu działa centrum dla zwiedzających.

Fortyfikacje wznoszono od 1529 r., gdy groziła inwazja turecka, a w 1578 r. rozbudował je książę Wacław III Adam na południowym zboczu przełęczy. W 1638 r. wojska węgierskie zniszczyły wały, które księżna Elżbieta Lukrecja kazała odbudować od 1642 r.; główny fort wzniesiono ponownie z kamienia z czterema bastionami w latach 1724–1729. W 1848 r. przepędzono dwunastoosobową załogę, po czym miejsce opuszczono, a kamień z budowli wykorzystano na okoliczne domy.

Obroną zajmowali się wybrańcy, górale wybierani ze wsi okolicznych, zwolnieni z pańszczyzny i mający wolny dostęp do okolicznych lasów; ich oddział rozwiązano w 1829 r. W miejscu drugiej kaplicy z 1712 r. stoi dziś okrągła kapliczka św. Piotra i Pawła, wzniesiona w 1829 r.

Teren jest dostępny dla pieszych i najlepiej zwiedzać go z informacjami o poszczególnych stacjach, choć pagórkowisty teren wymaga wysiłku fizycznego i solidnego obuwia.

Główna twierdza została przebudowana w latach 1724–1729 z dużych bloków kamiennych w systemie bastionowym, obejmując prawie 3 ha, z czterema bastionami i trzema kondygnacjami, w tym jedną podziemną. Jedyna droga na Węgry prowadziła przez obwarowane przedmurze z koszarami, składami żywności i amunicji, kaplicą, stacją poczty i stajniami.