Kościół Najświętszej Marii Panny pod Łańcuchem w Pradze, Kościół gotycki na Małej Stranie, Praga, Republika Czeska

Kościół Najświętszej Marii Panny pod Łańcuchem to rzymskokatolicki kościół klasztorny przy ulicy Lázeňská na Małej Stranie w Pradze. Jego zachodnia strona ma gotycką kamienną fasadę z dwiema później obniżonymi wieżami flankującymi portyk; wieże mają strome piramidalne dachy z czerwonych dachówek zwieńczone iglicami i krzyżami. Portyk prowadzi na dziedziniec w miejscu pierwotnej romańskiej bazyliki, a wejście do barokowego kościoła znajduje się po wschodniej stronie.

Komandoria joannitów została założona w latach 1158–1169 przez króla Władysława I u stóp mostu Judyty, a około 1182 na miejscu dzisiejszego dziedzińca stała romańska bazylika z trzema nawami i transeptem. W XIV wieku rozpoczęto przebudowę gotycką, być może ze środków uzyskanych ze sprzedaży dóbr dawnych templariuszy; prezbiterium istniało już w 1378 roku, gdy wystawiono w nim ciało Karola IV. W 1420 roku husyci spalili kościół, a przed połową XVII wieku Carlo Lurago kierował odnową barokową.

Nazwa ma kilka wyjaśnień: posąg Maryi z łańcuchem na szyi, łańcuch bramy mostu Judyty lub najprawdopodobniej łańcuch rozpięty nad Wełtawą dla poboru ceł od statków. Pobliskа ulica Řetězová („Łańcuchowa”) potwierdza tę ostatnią wersję.

Kościół stoi przy ulicy Lázeňské w Pradze 1 na Małej Stranie; wchodzi się przez dziedziniec za gotycką fasadą od strony placu Maltézské náměstí. Dwie obniżone wieże i portyk wychodzą na plac, a wejście do barokowego kościoła znajduje się po wschodniej stronie dziedzińca. Brama ma kratę z motywem krzyża maltańskiego, zaprojektowaną przez malarza Jiříego Binko w latach 50.–60. XX wieku.

Ołtarz główny zdobi obraz Karela Škréty, na którym Madonna błogosławi rycerzy zakonu przed bitwą pod Lepanto w 1571 roku, a wśród nich wielki mistrz Jean Parisot de la Valette. Dzieło powstałe około 1640–1651 przeniesiono tu ze starszego ołtarza z 1651 roku.