Fatma Qoba, Jaskinia archeologiczna w Balaklava Raion, Ukraina.

Fatma Qoba to płytkie schronisko skalne w wąwozie Kobalar-Dere w dolinie Bajdarskiej, na prawym brzegu potoku Kobalar-Su, zwrócone na południowy wschód. Powstało w wyniku wietrzenia zwartej warstwy wapienia przykrytej czapą numulitową, osiąga do 4 m wysokości i oferuje około 50 m² osadowego, możliwego do wykopalisk podłoża; pozostała część to silnie nachylona skalna powierzchnia.

Ekspedycja krymska pod kierownictwem G. A. Boncz-Osmolowskiego, z S. A. Trusową i S. N. Bibikowem, odkryła stanowisko mezolityczne w latach 1926–27. Wykopaliska wznowiono w 1956 r. pod kierunkiem S. N. Bibikowa, odsłaniając siedem warstw do 2 m głębokości, od kultur azylskiej i tardenuaskiej po epokę miedzi. Skurczony pochówek mężczyzny, przykryty dużymi kamieniami, wydobyto jako monolit i przewieziono do Leningradu.

Nazwa Fatma Qoba znaczy po krymskotatarsku „jaskinia Fatmy” i wiąże schronisko z żeńskim imieniem o islamskim pochodzeniu. Wykopaliska z lat 1926–1927 i 1956 odsłoniły przy wejściu układ kamieni, prawdopodobnie osłonę od wiatru, oraz pochówek w pozycji skurczonej mężczyzny typu śródziemnomorskiego, około 40-letniego, złożonego na prawym boku, głową na południowy południowy wschód, pod dużymi kamieniami.

Schronisko leży na prawym brzegu potoku Kobalar-Su, w wąwozie Kobalar-Dere, około 2 km na zachód od Peredowe w dolinie Bajdarskiej. Powierzchnia wykopalisk to około 50 m²; resztę stanowi przeważnie nagi wapienny podłoga nachylona zgodnie z upadem warstwy. Okap zwrócony jest na południowy wschód i ma do 4 m wysokości.

Wykopaliska odsłoniły kamienny bruk przy wejściu do schroniska, prawdopodobnie pełniący rolę osłony od wiatru. Wykop Serhija Bibikowa z 1956 r., około 13 m² i do 2 m głębokości, odsłonił ponownie stary wykop Boncz-Osmolowskiego i potwierdził siedem warstw oraz pięć śladów palenisk.