Memorial to the Battle of Smolensk, Miejsce pamięci w Smoleńsku, Rosja

Pomnik Obrońców Smoleńska to 26-metrowa żeliwna piramida na okrągłej, stopniowanej podstawie, odlana w fabryce Aleksandrowskiej w Petersburgu i ważąca około 300 ton. Osiem par kolumn z pozłacanymi orłami otacza piramidę, która kończy się cebulastą kopułą z pozłacanym brązowym krzyżem. W niszy po wschodniej stronie znajduje się wizerunek Smoleńskiej Ikony Matki Bożej Hodigitrii, a pod nim metalowa tablica z reliefowym planem bitwy.

W 1835 roku Mikołaj I nakazał ustawienie szesnastu typowych żeliwnych pomników w miejscach ważnych bitew; pomnik w Smoleńsku, zaprojektowany przez Antonia Adamini, odsłonięto 5 listopada 1841 roku, w 29. rocznicę wyzwolenia miasta spod władzy Francuzów. Był to pierwszy smoleński pomnik wojny ojczyźnianej 1812 roku. Podczas wielkiej wojny ojczyźnianej siły okupacyjne uszkodziły go i wywiozły oba działa; jednego nigdy nie odnaleziono, a na jego miejscu stoi dziś inne.

Oficjalna nazwa pomnika, „Pomnik obrońców Smoleńska z 4–5 sierpnia 1812 roku”, odwołuje się do dat bitwy. Odsłonięcie 5 listopada 1841 roku przypadło w 29. rocznicę wyzwolenia miasta spod władzy Francuzów i towarzyszyły mu nabożeństwo, procesja, uroczysty obiad dla elity gubernialnej oraz bal.

Pomnik stoi na środkowej alei ogrodu Łopatinskiego, w miejscu dawnego placu apelowego, gdzie smoleński garnizon odbywał ćwiczenia i modlitwy. Po bokach stoją dwie francuskie armaty znalezione w 1856 r. na żeliwnych lawetach z napisem z 1873 r., otoczone żelaznym ogrodzeniem. Pod ikoną po wschodniej stronie szukaj metalowej tablicy z reliefowym planem bitwy.

Dwie francuskie armaty znalezione w 1856 r. przy kopaniu fundamentów gimnazjum męskiego ustawiono w 1873 r. po bokach pomnika na lawetach odlanych w arsenału w Briańsku; zachowały się napisy z nazwiskami generałów Barancewa, Godolina i Szpakowskiego. Jedna z armat zniknęła podczas II wojny światowej i zastąpiono ją inną.