Umm al-Amad, Lebanon, Stanowisko archeologiczne w południowym Libanie

Umm al-Amad to ponad sześciohektarowe stanowisko hellenistyczno-fenickie na niskim wzgórzu koło Naqoury, z dwiema świątyniami: Świątynią Milk‘ashtart i Świątynią Wschodnią z Kaplicą Tronu. Świątynie datuje się na lata 287–222 p.n.e., a na miejscu znaleziono 23 fenickie stele adoracyjne.

Umm al-Amad powstało w okresie perskim lub hellenistycznym; jego dwie świątynie datuje się na lata 287–222 p.n.e. Nie odkryto budowli rzymskich, są natomiast ślady bizantyjskiego ponownego zasiedlenia. Ernest Renan rozpoczął wykopaliska w 1861 r. i przerwał je, stwierdziwszy, że pozostałości nie są starsze niż epoka hellenistyczna. Maurice Dunand kierował pracami w latach 1943–1945.

Arabska nazwa stanowiska, Umm al-Amad, oznacza „Matkę kolumn”, od pozostałości kolumn na miejscu; dawna nazwa Hammon przetrwała w pobliskim Wadi Hamol i wsi Hamul. Wśród znalezisk są 23 fenickie stele adoracyjne z postaciami stojącymi oraz fenicki kamień zegara słonecznego. Odnaleziono dwa kamienne trony Asztarte, jeden w kaplicy tronowej Świątyni Wschodniej.

Stanowisko leży na niskim wzgórzu na skalistej równinie opadającej ku morzu, obok Wadi Hamoul, tuż na północ od Naqoury. Gmina Naqoura oczyściła i uporządkowała teren w 2015 r., aby przygotować go na przyjęcie zwiedzających i badaczy. Podłoże jest nierówne, a część wykopalisk odsłonięta, dlatego przydatne jest solidne obuwie.

Wśród znalezisk jest fenicki kamień zegara słonecznego, jeden z najbardziej zauważanych obiektów stanowiska. Miejsce dało też zdobiony nadproże o długości 4,40 metra przy wejściu do Świątyni Wschodniej, z uskrzydloną tarczą słoneczną, ureuszami i postaciami trzymającymi laski zwieńczone głowami jeleni i gwiazdami w półksiężycach.