Church of Saint-Croce, Kościół wczesnochrześcijański w Rawennie, Włochy

Kościół Santa Croce zbudowano z cegły w V wieku na planie krzyża łacińskiego, formie wówczas niespotykanej w Rawennie. Miał jedną nawę szeroką na 11 metrów, szeroki transept północ-południe i narteks; dwa czterometrowe portyki biegły wzdłuż nawy. Plan nie jest ściśle prostokątny, z nieortogonalnymi połączeniami ścian i zniekształconymi końcami transeptu.

Budynek został zamówiony przez rzymską cesarzową Gallę Placydę w latach 417-421 i wybudowany na fundamentach rzymskiego mieszkania z III wieku. Budowa pokazuje, jak wczesne chrześcijańskie struktury religijne zostały zintegrowane w pozostałościach miasta rzymskiego.

Poświęcenie Krzyżowi Świętemu nawiązywało do bazyliki Santa Croce in Gerusalemme, ufundowanej w Rzymie przez Helenę, matkę Konstantyna; Galla Placydia umieszczała krzyż na niektórych swoich monetach. Według historyka Agnellusa cesarzowa modliła się nocą, leżąc krzyżem na porfirowej posadzce tej świątyni przy świetle świec. Dziś budynek służy jako sala wystawowa.

Kościół stoi przy via Galla Placidia w centrum Rawenny, obok bazyliki Santa Maria Maggiore i mauzoleum Galli Placydii. Służy dziś jako sala wystawowa, więc dostęp zależy od bieżącej ekspozycji, a nie od nabożeństw. Z pierwotnego planu na rzucie krzyża łacińskiego pozostała jednonawowa budowla.

Dwie 4-metrowe portyki po bokach nawy miały nieznaną funkcję; co najmniej od VI wieku służyły do pochówków, wycinanych w mozaikowej posadzce o motywach geometrycznych i roślinnych. Plan nie jest ściśle prostokątny: narożniki ścian nie są ortogonalne, a końce transeptu są zniekształcone.