Great Theatre of Pompeii, Teatr rzymski w Pompejach, Włochy

Wielki Teatr Pompei jest w całości zbudowany w opus incertum na zboczu wzgórza obok świątyni doryckiej, z podkowiastą caveą zamiast typowego rzymskiego półkola. Miejsca dla widzów mieściły około 5000 osób w trzech strefach: wyłożonej marmurem ima cavea dla dekurionów, media cavea dla korporacji oraz summa cavea, z której po trzęsieniu ziemi w 62 roku pozostał tylko niewielki fragment. Dwa kryte parodoi prowadziły do orchestry, a front sceny w opus latericium naśladował dwukondygnacyjny pałac z trzema drzwiami.

Wzniesiony w czasach samnickich teatr został całkowicie przebudowany w II wieku p.n.e. i powiększony około 80 r. p.n.e., gdy cavea zyskała około dziesięciu metrów. W latach 2–3 p.n.e. ród Holconiuszów sfinansował gruntowną renowację za duowira Marka Holconiusza Rufusa, którą wykonał wyzwoleniec Marek Artoriusz Primus. Po trzęsieniu ziemi w 62 r. n.e. odbudowano scenę; w 79 r. wybuch Wezuwiusza ją zasypał, a w 1763 r. rozpoczęto systematyczne wykopaliska.

Miejsca dzielono według rangi: dekuriowie w wyłożonej marmurem ima cavea, korporacje w media cavea, plebs w summa cavea, a dla honorowych gości przeznaczono loże tribunalia. Grano komedie, tragedie, mimy, pantomimy i atellany z tańcem i muzyką; w przerwach publiczność przechodziła do Quadriporticus za sceną.

Dostęp do teatru odbywa się po wyznaczonych ścieżkach w kompleksie archeologicznym, dlatego zalecane są wygodne buty spacerowe do poruszania się po stanowisku. Miejsce ma ograniczoną ilość cienia, dlatego wizyty wcześnie rano lub późnym popołudniem są bardziej przyjemne w ciepłych miesiącach.

Ściana sceniczna wykonana jest z opus latericium, ma około 1,5 m wysokości i dwie małe klatki schodowe, którymi aktorzy wchodzili na scenę; boczne nisze zajmowali stróże porządku. Kurtyna podnosiła się z dołu do góry. W przerwach publiczność gromadziła się w Quadriporticus za sceną, później przeznaczonym na kwatery gladiatorów i ich rodzin.