Sanctuary of San Besso, Sanktuarium w Valprato Soana, Włochy

Sanktuarium San Besso to miejsce kultu na wysokości 2 019 m n.p.m., oparte całą boczną ścianą o Monte Fautenio, monolityczną skałę wysoką około 60 m i szeroką na 40 m, w środku amfiteatru zwieńczonego szczytem Rosa dei Banchi. Ma cechy architektury alpejskiej: dach z płyt łupkowych, mury z ciosanego kamienia i szeroki przedsionek na fasadzie chroniący pielgrzymów.

Pierwotne miejsce kultu powstało w XVI wieku jako dwie oddzielne kaplice. Mniejsza, z datą 1548 nad wejściem, stała pod skalną ścianą, a jej ołtarz zbudowano bezpośrednio na skale. Większa kaplica pochodziła z 1618 roku. W 1660 roku trwały prace, podczas których obie budowle połączono i rozbudowano; kaplica z 1618 roku stała się prezbiterium, a nowa część nawą. Prace zakończono w 1669 roku.

Kult św. Bessa przez wieki łączył mieszkańców doliny Soana i doliny Cogne, co zauważył antropolog Robert Hertz, i jest częścią ich tożsamości. Sanktuarium jest celem pielgrzymek z obu dolin, a schronisko alpejskie Bausano w jego pomieszczeniach służy obecnie wędrowcom.

Sanktuarium leży na wysokości 2 019 m n.p.m., w Parku Narodowym Gran Paradiso. Mała i dość stroma ścieżka prowadzi na szczyt Monte Fautenio na 2 072 m, gdzie stoją kapliczka i krzyż; zimą jest zdecydowanie odradzana z powodu śniegu i lodu. Schronisko alpejskie Bausano, mieszczące się w pomieszczeniach sanktuarium, służy turystom jako baza.

Restauracja z 2020 roku pod kierunkiem Patricii Gilli usunęła późniejsze warstwy farby i odsłoniła symbole chrześcijańskie oraz wizerunki biskupów na łukach i sklepieniu, prawdopodobnie z początku XIX wieku. Prace wstrzymano z powodu wyczerpania budżetu, dlatego część dekoracji jest nadal widoczna.