Santa Maria a Castello, Kościół romański w Monteriggioni, Włochy.

Santa Maria a Castello to kościół w Monteriggioni, którego pierwotny plan bazylikowy miał trzy nawy z drewnianym dachem i trzy absydy; dziś zachowały się tylko nawa główna i część trybuny. Fasada to prosty szczyt z późnośredniowiecznym portalem i okulusem, a południowa ściana zachowuje pięć kamiennych łuków na kwadratowych filarach. Przedromańska trybuna ma mury z otoczaków rzecznych i kamieni, a środkowa absyda jest rytmowana pilastrami podtrzymującymi dwa podwieszone łuki.

Pierwsze pisemne wzmianki o tym kościele pochodzą z 971 roku, oznaczając początek jego długiej historii w regionie. Na przestrzeni wieków ewoluował jako ważna religijna obecność w Toskanii.

Nazwa Castello odnosi się do zaginionego zamku Monteriggioni, a kościół był siedzibą pieve, kościoła chrzcielnego sprawującego w XII wieku jurysdykcję nad 33 kościołami filialnymi. W 1401 r. jego chrzcielnicę przeniesiono do opactwa Isola, po czym dawny baptysterium obok kościoła popadł w nieużytek. Dziś kościół wchodzi w skład gospodarstwa agroturystycznego i nie jest swobodnie dostępny.

Kościół znajduje się na terenie kompleksu agroturystycznego i ma ograniczony dostęp publiczny. Warto umówić wizytę z wyprzedzeniem, aby potwierdzić możliwość wejścia.

Starożytna baptysterium obok pieve, poświęcone San Giovanni, wyszło z użycia po 1401 roku, gdy jego chrzcielnicę przeniesiono do opactwa Isola. W połowie XIV wieku, po zarazie i wojnie, kościół pozostał bez kapłanów, a ludność zwracała się do tego opactwa w sprawie nabożeństw.