Kleines Berlin, Podziemny kompleks tuneli przeciwlotniczych w Trieście, Włochy

Kleines Berlin to podziemny system schronów przeciwlotniczych w Trieście z dwiema odrębnymi sekcjami: cywilnymi tunelami zbudowanymi przez miasto i galeriami wojskowymi wybudowanymi przez siły niemieckie. Sieć ujawnia różne podejścia budowlane, przy czym każda sekcja służyła innym celom i została zbudowana osobnymi metodami.

Miejskie tunele schronowe w Trieście drążono przed drugą wojną światową i w jej trakcie; po włoskim zawieszeniu broni 8 września 1943 roku Niemcy uczynili miasto stolicą Adriatisches Küstenland i dobudowali własny sektor. W wykop pracowały trzy niezależne firmy na zlecenie Organisation Todt, zobowiązane do tajemnicy przez Odilo Globočnika. 1 maja 1945 roku do Triestu weszli jugosłowiańscy partyzanci, a połączony z tunelami gmach sądu był jednym z ostatnich niemieckich punktów oporu, które skapitulowały.

Nazwa „Kleines Berlin” znaczy po niemiecku „Mały Berlin”, choć niemiecka gramatyka wymaga formy „Kleines Berlin”. Kompleks leży u stóp wzgórza Scorcola, a główne wejście znajduje się przy via Fabio Severo naprzeciw numeru 11, w dzielnicy Barriera Nuova. Część włoska, zbudowana przez miasto Triest, miała drewniane ławy, których mocowania w podłodze są wciąż widoczne, a także izbę sanitarną i toalety.

Noś solidne buty, ponieważ powierzchnie podłogi są nierówne i mogą być śliskie w niektórych miejscach. Dostęp wymaga dobrej mobilności i komfortu w wąskich korytarzach i na schodach.

W trzeciej galerii po lewej stronie sektora niemieckiego zachowały się ślady drewnianych schodów kręconych: prowadziły w dół od szybu powyżej, którym Odilo Globočnik schodził z willi do biur w gmachu sądu w Trieście, nie wychodząc na zewnątrz. Partyzanci jugosłowiańscy, którzy w maju 1945 r. otoczyli gmach sądu, prawdopodobnie nie wiedzieli o istnieniu tego przejścia.