Grotte de Saint-Michel-Archange, Kościół jaskiniowy w Olevano sul Tusciano, Włochy.

Grotte de Saint-Michel-Archange to skalne sanktuarium na zachodnim zboczu Monte Raione w Olevano sul Tusciano, na wysokości około 600 m w klifie nad doliną Tusciano. Wewnątrz, pod skalnym sklepieniem, stoją pięć niezależnych budowli: martyrion, jednonawowa bazylika z freskami z czasów longobardzkich, dwie kaplice wotywne z dziedzińcem, kościół i oratorium, każda z własnym dachem lub kopułą.

Grota była używana już w epoce neolitu i środkowej epoce brązu, na długo przed tym, jak w średniowieczu przekształcono ją w miejsce kultu. Ta stopniowa przemiana religijna jest nadal czytelna w ołtarzach i freskach wykutych w skale.

Nazwa miejsca pochodzi od archanioła Michała, któremu grotę poświęcono w pierwszych wiekach chrześcijaństwa, podobnie jak pobliskie sanktuarium na Monte Sant'Angelo w Gargano. Już w dekadach 860–870 sanktuarium pojawia się w źródłach pisanych, a później weszło w poczet celów pielgrzymkowych na szlakach do Ziemi Świętej, obok grobów Apostołów w Rzymie i św. Michała w Gargano.

Do groty prowadzą dwa szlaki: jeden z przysiółka Ariano, drugi z Salitto; łączą się tuż przed wejściem, do którego prowadzą schody. Droga z Ariano zajmuje około godziny. Grota otwiera się na wysokości około 600 m na zachodnim zboczu Monte Raione, nad doliną rzeki Tusciano.

Sanktuarium znalazło się w 1996 roku na liście zagrożonych zabytków World Monuments Fund, a w latach 2015 i 2016 zostało przebadane i odrestaurowane. Jego budowle stoją swobodnie wewnątrz groty, mają własne dachy i kopuły zamiast wykorzystywać naturalne sklepienie jako sufit.