Vellone–Sacro Monte funicular, Kolejka linowa w Varese, Włochy.

Funicolare Vellone-Sacro Monte to kolejka linowa w Varese łącząca dolinę Vellone z wioską i sanktuarium Sacro Monte. Trasa mierzy 390 metrów, pokonuje różnicę wysokości 167,4 metra i posiada mijankę, na której gondole mogą się minąć.

Kolejka otwarta 6 maja 1909 r. łączyła pętlę tramwajową z Sacro Monte i w pierwszym roku przewiozła 94 674 pasażerów. Została zlikwidowana 31 sierpnia 1953 r., odbudowana przez firmę Poma i ponownie otwarta 29 lipca 2000 r.; w 2003 r. zawieszono kursy, a w 2005 r. je przywrócono.

Górna stacja kolejki znajduje się w wiosce Santa Maria del Monte, obok Sacro Monte di Varese i jego sanktuarium poświęconego Madonnie. Linię zbudowano, aby wozić odwiedzających i pielgrzymów z doliny Vellone; w pierwszym roku eksploatacji przewiozła 94 674 pasażerów.

Trasa o długości 390 metrów pokonuje nachylenie od 505 do 565 promili; tor o rozstawie metrowym zastąpiono w latach dziewięćdziesiątych szynami 50 UNI. Górna stacja leży na wysokości 800 m n.p.m., w pobliżu sanktuarium.

Ta kolejka wspina się pod kątem powyżej 56 procent, podnosząc się o około 168 metrów na całej swojej krótkiej trasie. Ekstremalny kąt czyni ją godnym podziwu osiągnięciem inżynierskim na swoje czasy i intensywnym doświadczeniem dla pasażerów.