Duomo di Casertavecchia, Katedra romańska w Casertavecchia, Włochy

Kościół San Michele Arcangelo stoi na szczycie Casertavecchia, zbudowany z szarego tufu kampanijskiego pozostawionego bez tynku. Zachodnia fasada ma trójkątny szczyt z trzema małymi otworami łukowymi nad okrągłym oknem i cofniętym portalem; trzy portale z białego marmuru z Luni przebijają front. Po prawej wznosi się wysoka kwadratowa wieża dzwonna, z bliźniaczymi otworami na każdym piętrze i małymi wieżyczkami narożnymi.

Biskup Rainulfo rozpoczął budowę kościoła biskupiego w 1113 r., co upamiętnia inskrypcja na prawym bocznym portalu fasady; bulla z tego samego roku wymienia już San Michele jako stolicę biskupią. Prace kontynuował następca Nicola, a w 1153 r. biskup Giovanni konsekrował świątynię; architraw portalu głównego wymienia architekta Erugo. Druga faza budowy w XIII w. dodała transept, kopułę i dzwonnicę.

Kościół nadal nazywany jest „il Duomo”, choć w 1841 r. utracił rangę katedry, gdy Grzegorz XVI przeniósł diecezję do nowej Caserty na równinie. Nazwa San Michele Arcangelo pochodzi od archanioła, a otaczająca go wieś w średniowieczu nazywała się po prostu „Caserta”. Osiemnaście kolumn we wnętrzu to spolia, przeważnie z marmuru cipollino, a ich kapitele są wszystkie różne.

Kościół stoi na szczycie wzgórza, około 10 km od Caserty, a dojście prowadzi pieszo wąskimi uliczkami Casertavecchia; fasada zwrócona jest na zachód. To parafia, od 1841 nie katedra. Restauracja z 1926 roku pod kierunkiem Gino Chiericiego przywróciła wnętrzu romański wygląd: odsłonięty mur z tufu i wtórnie użyte kolumny zamiast barokowych stiuków.

Osiemnaście kolumn nawy to spolia, niemal wszystkie z marmuru cipollino, a ich kapitele nie powtarzają się: większość jest koryncka, trzy średniowieczne. Pochodzą prawdopodobnie z pobliskiej świątyni Jowisza Tifatino, dlatego nie ma dwóch identycznych.