Santa Maria Forisportam, Lucca, Kościół romański w Lukce, Włochy

Santa Maria Forisportam to romański kościół przy piazza Santa Maria Bianca w Lucce. Fasada ma dolną kondygnację ślepych arkad z białego wapienia, a nad nią ceglaną część z rozetą i rzeźbionym zwierzęciem na lewym narożniku. Wnętrze tworzą trzy nawy z szarych ciosów na kwadratowych filarach, pod jasnym ostrym sklepieniem kolebkowym przeciętym żebrami; posadzkę układają czerwone i białe kamienne kwadraty.

VIII-wieczny przytułek z kościołem pod wezwaniem Santa Maria stał poza rzymską wschodnią bramą Lukki, stąd nazwa foris portam. Obecny kościół wzniesiono między końcem XI a początkiem XII wieku, gdy został objęty średniowiecznymi murami, i ukończono pod koniec tego stulecia. Fasada powstała kilkadziesiąt lat później, do połowy XIII wieku.

Nazwa Forisportam znaczy „za bramą”, od położenia kościoła poza rzymskimi murami Lukki; nazywa się go też Santa Maria Bianca z powodu fasady z białego wapienia. Obrazy Guercina zamówił opat Giovanni Alfonso Puccinelli: za Świętą Łucję zapłacono w październiku 1640, a za Wniebowzięcie ze świętymi Franciszkiem i Aleksandrem w maju 1643 dla kaplicy Mazzarosa.

Otwór wysoko we wschodniej ścianie rzuca promień słońca na linię wytyczoną na posadzce; gdy promień dotrze do linii, jest prawdziwe miejscowe południe, 7 minut i 55 sekund za czasem rzymskim. Wejście znajduje się od piazza Santa Maria Bianca, a meridiana jest najlepiej widoczna w pogodny dzień.

Chrzcielnica to wczesnochrześcijański rzeźbiony sarkofag, ponownie użyty do chrztu. Kościół przechowuje też Zaśnięcie i Wniebowzięcie Marii z 1386 r. pędzla Angelo Puccinellego, podpisane kapitałami i datowane przez tego malarza z Lukki, umieszczone ponownie w prawym transepcie 8 grudnia 2024 r. po konserwacji.