Balma del Messere, obwarowana jaskinia w Cantarana, Ormea, Włochy

Balma del Messere to naturalna jaskinia u stóp skalnej ściany naprzeciw przysiółka Cantarana w gminie Ormea, w dolinie Tanaro. Je duży otwór zamyka mur z miejscowych kamieni spojonych twardą zaprawą, z dwojgiem małych drzwi na krańcach, czterema strzelnicami rozszerzającymi się do wnętrza i dwoma dużymi oknami na wysokości około 4 metrów, z których jedno zamurowano kamieniami. Wnętrze ma około 200 m² i nie ma stałego sączenia wody.

Otoczona murem jaskinia jest w przekazie ustnym wiązana z najazdami saraceńskimi z X wieku w dolinie Tanaro; wojownicy przybyli prawdopodobnie przez przełęcz Nava lub Signori i zbudowali tu ufortyfikowane frassineto. Miejsce zachowuje też ślady znacznie starszego użytkowania: przy lewych drzwiach wykopaliska odsłoniły jamę, a w dolinie Tanaro brak śladów paleolitycznych, natomiast potwierdzono osadnictwo neolityczne z lat 5000–2200 p.n.e.

Nazwę Balma del Messere część historyków wiąże z legendą o Aleramie i Adelazji, którzy mieli tu szukać schronienia przed gniewem cesarza Ottona; grota zwana jest też Grotta dei Saraceni od najazdów z X wieku. W Ormei okres saraceński przetrwał w historycznym karnawale Aboi, a w Bagnasco zespół folklorystyczny wykonuje bal do sabre, taniec szabli w arabskich strojach.

Dostęp odbywa się przez ścieżkę żwirową z Cantarany na wysokości około 955 metrów, co wymaga umiarkowanego spaceru. Przynieś latarkę, ponieważ wnętrze jest trudne do zbadania bez światła sztucznego.

Środkowe wgłębienie w murze na wysokości okien podtrzymywało zapewne zaginioną drewnianą podłogę, która dzieliła jaskinię na dwa poziomy. Obok lewych drzwi bocznych widać jeszcze dół wykopany podczas badań archeologicznych. Wnętrze o powierzchni około 200 m² nie ma stałego wycieku wody.