Persepolis, Stanowisko archeologiczne w Marvdasht, prowincja Fars, Iran

Persepolis to stanowisko archeologiczne w prowincji Fars w Iranie, zbudowane na sztucznym tarasie wapiennym na wysokości 1627 metrów. Kompleks rozciąga się na dużym obszarze z kilkoma salami kolumnowymi, monumentalnymi schodami i reliefami przedstawiającymi procesje składających daniny z różnych regionów starożytnego imperium.

Dariusz I rozpoczął budowę w 515 r. p.n.e. tej ceremonialnej stolicy Imperium Achemenidów, która została rozbudowana przez jego następców. Aleksander Macedoński podbił i spalił kompleks w 330 r. p.n.e., kończąc erę perskiego panowania.

Współczesna perska nazwa stanowiska, Takht-e Jamshid („tron Jamshida”), pochodzi od legendarnego króla Jamshida, ponieważ średniowieczni Persowie nie potrafili czytać inskrypcji klinowych i wiązali ruiny z tą postacią. Sasanidzki książę Shapur Sakanshah pozostawił w 311 r. n.e. w pałacu Tachara inskrypcję opisującą ucztę i obrzędy religijne. Muzułmańscy geografowie, tacy jak al-Masudi i Istakhri, przypisywali ruiny Jamshidowi lub Salomonowi, a władca z dynastii Bujidów Azud al-Dawla zostawił tam dwie inskrypcje kufickie.

Najlepszy czas na wizytę to wczesny ranek lub późne popołudnie, gdy temperatury są bardziej znośne, a światło wydobywa rzeźby w kamieniu. Główne wejście przez Bramę Wszystkich Narodów prowadzi do kwadratowej sali, z której najważniejsze struktury są łatwo dostępne.

Wykopaliska archeologiczne ujawniły, że robotnicy budowlani otrzymywali regularne płace i racje żywnościowe, podważając wcześniejsze założenia o pracy niewolniczej przy budowie starożytnych monumentów. Tabliczki administracyjne dokumentują również zatrudnienie rzemieślników z różnych części imperium, którzy przybyli dobrowolnie.