Heliodorus Pillar, Kolumna pamiątkowa w Besnagar, Indie

Filar Heliodorusa to monolityczna kamienna kolumna w Besnagar koło Vidishy, z dzwonowatą podstawą, fasetowanym środkiem przechodzącym w okrągły trzon i zwieńczeniem z emblematem. Napis w piśmie brahmi, odsłonięty w latach 1909–1910 po usunięciu rytualnej czerwonej pasty, wymienia sztandar Garudy poświęcony Wāsudewie.

Filar wzniesiony został około 110 roku przed naszą erą, gdy grecki ambasador Heliodorus reprezentował indogreckich króla Antialcydasa na dworze dynastii Sunga. Stanowi to kluczowy moment kontaktu między dalekimi i lokalnymi władcami.

Miejscowi nazywali kolumnę Khamba Baba; gdy Alexander Cunningham dotarł do niej w 1877 r., była grubo pokryta czerwoną pastą cynobrową i składano przy niej ofiary ze zwierząt, a na sąsiednim kopcu stał dom kapłana. Imię Heliodor pochodzi z inskrypcji w pismie brahmi, wielbiącej Wasudewę jako deva deva, „boga bogów”.

Kolumna stoi w Besnagar, 11 km od stupy w Sanchi i 4 km od jaskiń Udayagiri, około 60 km na północny wschód od Bhopalu. Miejsce leży przy ujściu rzek Betwa i Halali. Kolumna jest chronionym zabytkiem o znaczeniu narodowym; dostęp od strony drogi, przed wizytą warto zapytać na miejscu o zasady zwiedzania.

Wykopaliska archeologiczne ujawniły, że filar był częścią eliptycznego kompleksu świątyń poświęconego Vasudevie, wczesnej formie czci Kriszny. To odkrycie pokazuje, jak w tym miejscu rozwijały się starożytne praktyki religijne.