Site antique de Néris-les-Bains, Stanowisko archeologiczne w Néris-les-Bains, Francja.

Stanowisko antyczne w Néris-les-Bains zachowuje pozostałości galo-rzymskiego miasta, które z 3-hektarowego oppidum z okresu La Tène na granitowym płaskowyżu rozrosło się do 200 hektarów. Jego monumenty, wzniesione głównie w I i II wieku, obejmują dwa zespoły termalne, teatr, akwedukty, amfiteatr i sanktuarium. Wykopaliska odsłoniły też warsztaty garncarzy, brązowników i wytwórców przedmiotów z kości, willę w Cheberne oraz rzymski obóz des Chaudes.

Miejsce zaczęło się jako osada protohistoryczna z okresu La Tène B ludu Bituriges Cubi: trójkątny oppidum o powierzchni 3 hektarów na granitowym płaskowyżu, chronione wałem ziemnym i fosą. W okresie galo-rzymskim stało się Aquae Nerii i zajmowało 200 hektarów, z dwoma zespołami term, akweduktem, amfiteatrem i sanktuarium wzniesionymi w I i II wieku. Leżało na skrzyżowaniu dróg Lyon-Poitiers, Bourges-Clermont-Ferrand i Limoges-Nevers, a stacjonował tu oddział VIII legionu.

Nazwa miasta wywodzi się od boga Nerios: Neriomagus i Aquae Nerii to odmiany jego teonimu, a monumentalna inskrypcja odnaleziona w trzech egzemplarzach podaje, że Lucjusz Juliusz Equester, dwukrotny duumwir i flamen Rzymu i Augusta, wraz z dwoma synami poświęcili termy kultowi cesarskiemu i bogu Nerio. Na Tablicy Peutingerowskiej nazwa widnieje jako Aquis Neri.

Miejsce jest dostępne przez cały rok i można je odwiedzać w dowolnym momencie. Najlepiej zwiedzać je pieszo, a zaleca się noszenie wygodnego obuwia, ponieważ grunt w niektórych miejscach może być nierówny.

Rzymskie termy zasilane były trzema studniami wykopanymi w gorącym źródle. W 1964 r. oczyszczenie dna tzw. studni Cezara odsłoniło rzymską płytę; monumentalna inskrypcja odnaleziona w trzech egzemplarzach podaje, że Lucjusz Juliusz Ekwester, dwukrotny duumwir i flamen Rzymu i Augusta, oraz jego dwaj synowie pełniący te same urzędy poświęcili urządzenia termalne kultowi cesarskiemu i bogu Nerio.