Église Notre-Dame de Surgères, Kościół romański w Surgères, Francja

Kościół Notre-Dame w Surgères ma zachodnią fasadę długości 27 metrów, szerszą niż wyższą, ujętą w potężne wiązki kolumn i zwieńczoną prostym trójkątnym szczytem. Dwa gzymsy dzielą ją poziomo; dolna kondygnacja ma siedem ślepych arkad wokół środkowego portalu, górna cztery arkady, z których trzy mają okna, oraz dwie figury jeźdźców w niszach. Ośmioboczna dzwonnica wznosi się nad skrzyżowaniem naw, na kwadratowej podstawie.

Ufundowany w pierwszej połowie XI wieku kościół należał do hrabiów Poitou, którzy pod koniec XI wieku przekazali go benedyktyńskiemu opactwu La Trinité w Vendôme. Fasada zachodnia powstała w XII wieku. Po zniszczeniach wojny stuletniej nawa i ramiona transeptu zostały odbudowane w XV wieku, a w XVI wieku pod chórem urządzono kryptę. Juste Lisch kierował restauracją w 1880 roku, a wieża dzwonna została odbudowana wyżej po uderzeniu pioruna w 1899 roku.

Nad dolnym gzymsem zachodniej fasady biegnie pas małych klęczących postaci, a archiwolty i kapitele ukazują słonie, lwy, gryfy i skrzydlate smoki. Na metopach widnieją akrobata, muzykant, poskramiacz niedźwiedzi, małpa grająca na instrumencie, syrena i nimfa. W górnym polu naprzeciw siebie stoją dwaj jeźdźcy; prawy jest interpretowany jako cesarz Konstantyn, a postać pod kopytami jego konia symbolizuje pogaństwo.

Kościół stoi wewnątrz dawnego obwodu zamkowego, naprzeciw miejsca po zamku, a dojść do niego można pieszo przez centrum miasteczka. Zachodnią fasadę najlepiej oglądać w porannym świetle padającym pod kątem, gdy wyraźnie widać rzeźby archiwolt i pas klęczących figurek. Warto obejść budowlę do absydy, której zewnętrzna strona jest znacznie skromniejsza niż fasada.

Krypta pod absydą nakryta jest czterema spłaszczonymi łukami tężnymi opartymi na jednym środkowym filarze; jej sklepienia zdobią XVI-wieczne malowidła aniołów trąbiących na Sąd Ostateczny, odrestaurowane w 2003 roku. Leżąca niżej komora grobowa, zbezczeszczona w czasie rewolucji, mieściła groby panów Surgères.