Le Châtelet de Gourzon, Stanowisko archeologiczne w Bayard-sur-Marne, Francja.

Le Châtelet de Gourzon to zalesiony płaskowyż o powierzchni około 24 hektarów nad doliną Marny w Bayard-sur-Marne, otoczony nieregularnym wałem. Wykopaliska prowadzone od 1772 roku odsłoniły gallo-rzymską osadę drugorzędną plemienia Leuków: fanum z cellą o powierzchni około 65 m², termy z hypokaustum, domy z dziedzińcami i studniami oraz dzielnicę rzemieślniczą garncarzy i kowali. Odkryto zaledwie kilka hektarów; reszta pozostaje pod drzewami.

Płaskowyż był zamieszkany od neolitu i epoki brązu, a następnie nieprzerwanie od epoki żelaza, gdy galijskie Leukowie uczynili zeń oppidum kontrolujące dolinę Marny, aż po wczesne średniowiecze. W czasach rzymskich cały płaskowyż, około 24 hektarów, zajmowała osada wtórna w pobliżu Nasium. W latach 1772–1774 Pierre-Clément Grignon prowadził tam metodyczne wykopaliska, poprzedzone sondowaniami i opisane w szczegółowych raportach, finansowane przez Ludwika XV: pierwsze dotowane wykopaliska we Francji.

Nazwa Gourzon przetrwała w przysiółku u stóp płaskowyżu, a rytowany plan z XVIII wieku nazywa stanowisko „Montagne de Chatelet” i wymienia w legendzie „R. Ruine artificielle”. Galijskie oppidum Leuków, położone blisko terytoriów Remów i Lingonów, było sądząc po znaleziskach monetarnych ośrodkiem wymiany kontrolującym ruch w dolinie Marny.

Płaskowyż porasta las, a odsłonięte pozostałości są w dużej mierze zarośnięte, więc widocznych budowli prawie nie ma. Najczytelniejszym elementem jest odrestaurowane, wpisane w 1883 r. do rejestru zabytków ujście rzymskiej budowli wodnej przy drodze do Nasium. Na płaskowyż wchodzi się tylko w dwóch miejscach, na zachodzie i na wschodzie. Trwa badanie metodą Lidar, więc część terenu może być zamknięta.

Budowla wodna na wschód od osady, wzdłuż drogi do Nasium, przez długi czas była opisywana jako akwedukt; najnowsze badania wskazują na kanat – podziemny przewód czerpiący wodę z warstwy wodonośnej, z szybami obsługowymi co 6,21 metra. Mocno odrestaurowany wylot jest nadal widoczny, a pozostałości wpisano do rejestru zabytków w 1883 roku.