Sanctuary of Artemis Orthia, Starożytna świątynia grecka w Sparcie, Grecja

Sanktuarium Artemidy Orthii leży w naturalnym obniżeniu między Limnaj a zachodnim brzegiem Eurotasu, na wschód od starożytnego akropolu. Jego wapienny templ, odbudowany około 570 r. p.n.e., miał około 16,8 na 7,5 m i posiadał dwukolumnowy portyk oraz naos. Półkolisty rzymski teatr o średnicy około 54 m otwiera się w stronę ołtarza.

Miejsce pełniło funkcję świątyni od VIII wieku p.n.e. i pozostało ośrodkiem religijnym przez wiele pokoleń. Dowody wskazują, że zachowało znaczenie nawet pod władzą rzymską.

Kult Orthii był wspólny czterem wsiom Sparty: Limnai, Pitane, Kynosura i Mesoa. Dary wotywne były niewielkie, ale liczne: gliniane maski starców i hoplitów oraz ołowiane i terakotowe figurki mężczyzn i kobiet grających na flecie, lirze lub cymbałach albo jadących konno. Artemida czczona była tu jako Lygodesma, „spętana wierzbowym powrozem”, ponieważ drewniany posąg miał zostać znaleziony w zaroślach wierzbowych.

Sanktuarium leży w starożytnej Sparcie, na południowym brzegu Eurotasu; półkolista widownia rzymskiego teatru znajduje się tuż na południe od świątyni i otwiera się w stronę ołtarza. Odkryty teren jest otwarty i pozbawiony cienia, więc lepiej unikać południowego skwaru. Zachowane pozostałości należą głównie do świątyni odbudowanej w II wieku p.n.e.

Pauzaniasz podaje, że drewniany posąg Orthii pochodził z Taurydy, skradziony przez Orestesa i Ifigenię, i doprowadzał do szaleństwa tych, którzy go znaleźli. Wyrocznia nakazała przelać na ołtarz ludzką krew; Likurg zastąpił ofiary z ludzi rytualnym chłostaniem efebów.