Agios Eleftherios Church, Athens, Bizantyjski kościół przy Katedrze Metropolitalnej w Atenach, Grecja

Agios Eleftherios, Mała Metropolia, to kościół o planie krzyża wpisanego, mierzący 7,6 na 12,2 metra, z trójnawowym korpusem, którego nawa środkowa jest wyższa od bocznych. Ściany zbudowano w całości z wtórnie użytych marmurowych spoliów, gładkiego muru do wysokości okien i dziewięćdziesięciu rzeźb powyżej, a cegła występuje tylko w kopule. Ośmiokątna kopuła wspiera się na filarach, które w XIX wieku zastąpiły cztery kolumny; nad głównym wejściem biegnie rzeźbiony marmurowy fryz.

Kościół stoi na ruinach starożytnej świątyni Eileithyii. Proponowane datacje sięgają od IX wieku, za cesarzowej Ireny, po XIII wiek; długo przyjmowano okres urzędowania Michała Choniatesa. Bente Kiilerich zauważyła, że Cyriak z Ankony widział w 1436 roku na starożytnej Agorze inskrypcję pochodzącą z jej spolii, co wskazuje na budowę po tym roku, być może we wczesnym okresie osmańskim. Od 1841 roku mieściła bibliotekę publiczną Aten do 1863 roku.

Nazwa Gorgoepikoos to bizantyjski przydomek Bogurodzicy: ta, która szybko słyszy prośbę i śpieszy ją spełnić, wzięty od cudownej ikony przechowywanej w tym miejscu. Cerkiew stoi na ruinach starożytnej świątyni Eileithyii, bogini porodu, zwanej Lytiria i Eleuthousa, później zniekształconej na Eleftherousa. Nad głównym wejściem biegnie fryz z marmuru pentelickiego ze gwiazdozbiorami zodiaku i scenami świąt miesięcy kalendarza attyckiego.

Kościół znajduje się na Placu Mitropoleos w centrum Aten, w zasięgu spaceru od stacji metra Syntagma i Monastiraki. Możesz łatwo dotrzeć do tej części miasta pieszo i połączyć wizytę z innymi pobliskimi zabytkami.

Powyżej okien ściany liczą dziewięćdziesiąt rzeźb, a cegły użyto tylko w kopule. Wśród spoliów jest fryz z marmuru pentelickiego nad głównym wejściem ze znakami zodiaku i miesiącami kalendarza attyckiego. Antykwariusz Cyriak z Ankony widział w 1436 roku jedną z tych inskrypcji na starożytnej Agorze, dlatego kościół datuje się po tym roku.